Time to smile…time for a Grand Tour Maroc😀

Het is zover….de langverwachte roadtour naar Marokko is begonnen.

De laatste zaken opgeruimd en dierbaren gedag gekust en met twee handen aan het stuur kijk ik nog een keer om naar de boerderij, de paarden en mijn voordeur.
De komende weken ligt er een weer een heel nieuw avontuur in het verschiet en ik verheug me op de mooie plekken & mensen die ik mag ontmoeten maar bovenal de vrijheid van deze manier van reizen.

Met een flink bepakte auto rij ik iets later dan gepland de oprit af zonder een paar van mijn gesmeerde broodjes. Die zijn in een onbewaakt ogenblik ten buit gevallen aan Jelle de labrador die ineens genoeglijk met 2 boterhammen lag te smullen in de tuin tijdens het inpakken, boefje!

Ruim 600 kilometer voor de boeg vandaag om de eerste etappe naar Noord Frankrijk te maken waar ik 2 nachten bij een Frans echtpaar verblijf in Pont-Sainte Marie aan de noordkant van Troyes in de Champagne regio.Met een dik wolkendek boven me eerst richting de Belgische grens bij Antwerpen waar het even druk is met een korte file.

De tolwegen sla ik natuurlijk het liefste over, vanwege de kosten maar vooral omdat ik wat wil zien onderweg en ik de tijd aan mezelf heb probeer ik ook stukken van Frankrijk, Spanje en Marokko binnendoor te reizen.Maar eerst snel via de A27 naar de A16/E19 waar de berm van de afslag vol met afval ligt, echt bizar en opvallend.

Kort na Brussel plan ik een lunchstop in want daar breekt eindelijk het zonnetje door.Als ik mijn broodjes zit te eten aan de picknicktafel komt er een jongen aan me vragen waar ik naartoe ga. Hij zoekt een lift naar Parijs, blijkt na een kort gesprek in het Frans.Nu, dat gaat hem niet worden.Niet qua richting danwel qua ruimte.Dus stap ik daarna weer alleen in de auto op weg naar Reims waar ik in ieder geval nog even wil stoppen om de Onze Lieve Vrouwe Kathedraal te bezichtigen.

Het is een hobbelige weg zo nu en dan met een flink aantal stoplichten in de dorpen die ik passeer. Ik weet nu weer waarom we in Nederland zoveel meer belasting betalen dan de Belgen.Langs de weg spot ik nog een tweetal dames die tussen de neonlichten vanachter een raam zichzelf aanbieden aan “hongerige” voorbijgangers.Ook wel bijzonder zo langs de weg en dat in België, hhh.

Het is al donker als ik aankom in de hoofdstad van de Champagne regio maar de Notre Dame van Reims is misschien nog wel mooier nu hij volop in het licht staat.
En gelukkig nog open en gratis te bezoeken.Een prachtig gotisch bouwwerk uit de 13e eeuw en van groot historisch belang omdat er Franse koningen zijn gekroond en Jeanne d’Arc ook hier ooit een heldendaad wist te verrichten.Ze staat dan ook op een voetstuk op het plein.

Het laatste stuk nog in het donker maar de Franse wegen zijn gelukkig een stuk beter los van de vele rotondes, hhh.
Nu snel door naar Pont-Sainte-Marie netten noorden van Troyes, waar ik enthousiast wordt ontvangen door Veronique en haar man Jean-Pierre in hun huis in dit rustige plaatsje aan de Seine.

De kop (van de Grand Tour Maroc) is eraf en ik
hoop dat jullie weer enthousiast zijn om met me mee te reizen!

Family matters…

Met zijn drieën aan het ontbijt.
De jongere broer van Rachid is in Marrakech voor een paar dagen en natuurlijk niet gezellig om hem alleen in de kamer van zijn broer te laten verblijven.
Hij werkt als visser in Agadir, een zwaar beroep ook als 25- jarige waar ze soms een aantal dagen achtereen op de oceaan blijven en altijd paraat moeten staan van ‘s’ochtend vroeg tot ‘s avonds laat en de nachten vaak weinig slaap kennen. Marrakech is dan een welkome afleiding ook al zijn zijn ouders daar niet echt blij mee, gezien het ook de nodige verleidingen met zich meebrengt.Des te meer een reden voor Rachid om met zijn “broertje” op te trekken en hem onder zijn vleugels mee te nemen als hij hier is.

Een fijne gast in huis die verknocht is aan zijn telefoon maar ook zichtbaar geniet van samen eten met kaarsen en muziek.
Hij drinkt niet, want dat is taboe binnen de familie.
Rachid is in dat opzicht dan ook niet bepaald een voorbeeld voor zijn broertje maar voelt zich ondanks zijn eigen keuzes en manier van leven toch ook verantwoordelijk voor de normen & waarden binnen zijn familie.
Dus dat de twee mannen er een andere levenswijze op na houden staat buiten kijf.

Allebei geboren in Sidi Ahmed Essayeh, een klein kustplaatsje ten zuiden van Essaouira, de hoofdstad van de gelijknamige provincie in de regio Marrakech-Safi.
Ooit had het de grootste haven van Marokko waar handelsreizigers uit Nederland, Portugal, Afrika en het verre Oosten hun koopwaar wisselden en de visserij een belangrijke inkomstenbron was en nog steeds is. Een plaats waar verschillende culturen, religies en stammen elkaar ontmoeten en samenleefden waardoor er een open cultuur ontstond.
De “Gate of tolerance” de belangrijkste poort naar de haven staat hiervoor nog altijd symbool waar de invloeden van het islamitische, joodse en christelijke geloof zijn terug te vinden, maar ook Romeinse en Griekse.Nog steeds staan de inwoners van Essaouira erom bekend dat ze ‘het hart van de tolerantie’ hebben en hiermee meer open minded zijn dan op andere plekken in Marokko.

Deze tolerantie had een sterke aantrekkingskracht op zowel binnenlandse als buitenlandse schilders en artiesten die geïnspireerd werden door het leven in de haven, de Afrikaanse invloeden en “Gnaoua” muziekstroming.Essaouira werd tevens een trekpleister voor hippies en voor legendes als Jimi Hendrix evenals de stadswallen, die het filmdecor vormden voor de Games of Thrones serie.Hier is nog steeds duidelijk te zien dat Marokkanen van kunst & muziek houden en dat naast professionele schilders met een opleiding, het grootste gedeelte autodidact is en vooral uitdrukking geven aan hun gevoelens.Met kenmerkende eigenschappen zoals, doorzetten, zelflerend, creatief en oplossend maar ook onorthodox cq. niet altijd conventioneel.
Ik zie dit alles terug in Rachid waardoor ik me ws. ook zo voel aangetrokken tot zijn persoonlijkheid.

Het is uiteindelijk een stuk grond wat de familie richting Agadir brengt en ze verhuizen naar Inezgane aan de zuidkant van de stad, net boven het Nationaal Parc Souss-Massa.Hij is een jaar of acht maar voelt zich er uiteindelijk niet thuis, het vissersleven is niet aan hem besteed en als 15 jarige verlaat hij het gezin om terug te keren in Essaouira waar hij aan de slag gaat in een Artisanal waar o.a. producten van Thuja hout(wortels) worden verkocht. Waar hij zo’n tien jaarlater een Duits meisje ontmoet als hij in een strandtent werkt en ze vrij snel trouwen om samen naar Duitsland te gaan. Want een leven in Marokko ziet zij niet voor zich.
Het huwelijk duurt niet lang want ook een visum voor Duitsland blijkt geen sinecure.
Corona kondigt zich aan en om de schade en schande van een echtscheiding in Marokko enigszins te beperken verlaat hij Essaouira om te gaan werken in Marrakesh, waar ik hem ontmoet.

Ondanks de afstand en verschillende levenswijzen zijn de familiebanden sterk, merk ik wel.Zijn oudste zus is getrouwd met een traditionele Marokkaanse man en heeft twee dochters, die ik regelmatig via de telefoon hoor en hoe ze Rachid in het Marokkaans de oren van het hoofd kletsen.Zijn zus draagt een sluier begrijp ik van Rachid en ze wonen een stuk zuidelijker aan de kust van Marokko in de buurt van Laayoune.Zijn drie jongere broers wonen nog thuis waarvan de twee jongste nog op school en de oudste daarvan dus werkt in de visserij net als hun inmiddels gepensioneerde vader.
Zoals zijn moeder hier eerder was met zijn twee jongste broertjes zo is het nu gezellig weer eens de oudste van de drie over de vloer te hebben.

Family matters…blijkt ook uit een plotselinge aanvaring tussen de broers die avond.
Er is een foto in de familieapp. verstuurd die het daglicht daar eigenlijk niet kan verdragen, begrijp ik.
Er volgt een heftige discussie om vervolgens te kijken of de impulsieve actie van zijn broertje nog enigszins terug kan worden gedraaid…anders valt er nog het een en ander uit leggen tijdens de familie bijeenkomst voor de aankomende Eid al-Adha, pffff!

Het land van zijn vader…

Vandaag gaat het lukken, ik voel het!
De zondag begint letterlijk met een heerlijk zonnetje en Rachid heeft alleen vanmiddag een tour dus lekker uitslapen, uitgebreid ontbijten, smalltalk & bigtalk.
Als hij na een zoen de deur achter zich trekt om op weg naar de medina te gaan, pak ik mijn boek op schoot…en plof dan neer in het zonnetje, op het balkon.

Klaar voor het verhaal van de familie Finani uit Kenitra. Het verhaal van Ider en Saïd, dat niet opzichzelf staat want het is ook het verhaal van veel andere Marokkanen met een emigrantenverleden. Goed om te kennen ook als vervolg op mijn eerdere onderzoek voor de Masterthesis.
Geschreven door Greta Riemersma, de vrouw van Saïd, waarmee hij samen op zoek gaat naar zijn geschiedenis als ze in 2007 verhuizen naar Kenitra, zijn geboortestad in Marokko.

Ze ontdekken dat zijn vader Ider meevocht aan de Franse zijde tegen de Duitsers tijdens WOII en zich daarna aansloot bij het gewapende verzet tegen de Fransen. Hij na een echtscheiding opnieuw trouwde met de dertienjarige Tamou, Said’s moeder met wie hij negen kinderen kreeg en als gastarbeider terugkeerde naar Frankrijk.
In eerste instantie een dubbel gegeven lijkt qua loyaliteit maar uiteindelijk een puur praktische reden heeft.

Een familiegeschiedenis die niet alleen veel inzicht geeft in de gebeurtenissen binnen de familie maar veel informatie verschaft over de rol van Frankrijk in Marokko die nog steeds terug te vinden is op allerlei fronten.
Evenals de Arabieren en Spanjaarden hebben de Fransen een aanzienlijke invloed op het land gehad.Marokko aanvankelijk als een Frans protectoraat werd beschouwd maar in de werkelijkheid een Franse kolonie was.
Kenitra als voorbeeld eengespleten stad was, strict gescheiden in een Frans deel & Marokkaans deel.

Veel Marokkanen geloofden dat Frankrijk het land alleen maar goeds bracht maar een steeds groter deel zag ook dat het vooral eigen belang was van waaruit de Fransen handelden.Ze hadden formeel gezien het bestuursstsysteem van de sultan danwel intact gelaten maar in de praktijk hadden de Marokkanen nauwelijks nog iets te zeggen.
Hierdoor kwam een grote groep in verzet en verenigde zij zich in 1943 in
Parti de l’Istiqlal (wat onafhankelijk betekent in het Arabisch)
Samen met andere partijen en milities zorgden ze ervoor dat Marokko uiteindelijk in 1956 definitief onafhankelijk werd.

Het leert me meer en meer over de geschiedenis van het land.Tijdens mijn onderzoek bleek er nagenoeg geen kennis te zijn over het Marokko van weleer en bv. hun rol tijdens de WOI en WOII.
Door hun strategische ligging interessant voor de Amerikanen(geallieerden) en dienend onder het regime van de Franse vlag waarbij veel Marokkaanse soldaten het leven verloren ook al was het niet hun oorlog.

Maar dan is het tijd om te gaan koken want we hebben een gast aan tafel vanavond…all in the family in het land van ook hun vader.
Met nog een paar boodschappen uit het winkeltje om de hoek, tover ik een tonijnsalade inelkaar en bereidt ik een grote pan spaghetti bolognese voor…ik denk dat de mannen wel honger hebben als ze straks komen.

Madame Parfum & Musee Boucharouite

Na een paar behoorlijk warme eerste dagen met temperaturen tussen de 35- 40 graden is het weer nu perfect, overdag zonnig met een wolkje en zo’n 28-29 graden. ‘S avonds koelt het dan lekker af met een windje tot zo’n 16 graden voor een goede nacht.
Prima moment dus om lekker een dagje op pad te gaan en een aantal bezienswaardigheden te gaan verkennen die ik nog steeds op mijn verlanglijstje heb staan.
Om te beginnen het parfum museum om letterlijk een beetje cultuur op te snuiven, want de geuren van Marokko zijn één van de meest bedwelmende die mij vanaf mijn eerste bezoek hebben betoverd… en speciaal deel uitmaken van de magie van dit land.

Het Musée du Parfum is gevestigd in een riad aan de Derb Chérif aan de noordkant van de medina.Het is een klein maar een een mooie manier om achter de essentie te komen van mijn betovering.Waarom bepaalde geuren & parfums me zo aanspreken en iets met me doen.Ik heb ooit de film “Perfume” gezien waarin de kracht van geur een hoofdrol speelt en iets gevaarlijk lekker kan ruiken…

Dus laat ik me met de taxi zo dicht mogelijk afzetten in de buurt van het museum om het laatste stuk te lopen.Rue Riad Laarous, een goede plek om uit te stappen of je nu de medina induikt, gaat fietsen met Pikala of het nabij gelegen Dar El Bacha museum wil bezoeken.Een voor mij vertrouwde plek waar als ik rondkijk ineens toch iets nieuws ontdek en er te verleidelijk uitziet om niet even binnen te kijken…eerst koffie dan maar!

La ferme medina , een riad met slechts vijf kamers maar in een bijzonder groene setting.In de exotische patiotuin bevindt zich een restaurant waar ik vriendelijk wordt ontvangen en rondgeleid voor ik in de kussens zak met een nos-nos, de traditionele Marokkaanse koffie met melk danwel cappuchino.
De prijzen op de kaart zijn bijna Westers te noemen maar het geklater van het fonteintje, de tjilpende vogels en jungle achtige begroeiing geven een onbetaaalbare idyllische sfeer.

Het parfum museum is nog zo’n 250 meter lopen en eenmaal daar betaal ik € 5 voor een entreekaartje om binnen te mogen.
Het is een kleine riad, op het gezellige binnenterras staan traditioneel vier (sinaasappel)bomen.
Beneden bevindt zich het boudoir van madam Parfum en boven is de salon Aromates & simples de Maroc met de zeven belangrijkste parfums in Marokko waarvan de geur in de donkere ruimte extra goed tot zijn recht komt als je je neus dicht tegende geurhangers aan brengt.
Fleur d’Orange, Jasmine, The Rose of Dades, Menthe, Verveine, Cedre, Safran…de namen van de zeven kamers in Riad Orange komen niet zomaar ergens vandaan, blijkt.

Beneden kun je veel verschillende parfums en aroma’s ruiken en als de parfumeur aanwezig is je eigen parfum maken en ook zien hoe de structuur van een parfum wordt opgebouwd middels de “olfactory piramide” die uit drie lagen bestaat:top noten, hart noten & basis noten.
Parfum bestaat dus net als muziek uit noten met eigen composities.

De topnoten zijn hierbij de lichtste maar wel de meest dominante geur in de eerste minuten.Vluchtig en tijdelijk waardoor je een parfum niet meteen goed kunt beoordelen op wat je aanspreekt en bij jou past.
Typische topnoten zijn citrusgeuren zoals bergamot, citroen, sinaasappel en lichte fruitgeuren zoals appel, bramen, ananas maar ook groene/aromatische kruiden als basilicum, tijm & lavendel.

Hartnoten geven een parfum zijn karakter en zijn het belangrijkste element in een parfum, zij verlengen de frisheid van de topnoten en geven warmte aan de basisnoten en bepalen hiermee 40-80% van de uiteindelijke geur.
Ze blijven zo’n 4 - 6 uur hangen.
Populair hiervoor zijn de bloemen jasmijn en roos maar ook leer, tabak en specerijen zoals nootmuskaat en kaneel.

De basisnoten zijn de ziel van een parfum en geven het warmte en diepte. Nadat alle andere geurnoten zijn verdwenenen kun je deze nog dagenlang blijven ruiken.
Ze zorgen voor een langdurige blijvende indruk of herinnering aan een moment.
Typische basisnoten zijn houtsoorten zoals sandelhout, oudh en cederhout en harsen zoals amber en benzoïne maar ook zoete elementen zoals vanille en musk.

Een geur is niet zomaar jouw geur dus en zegt veel over je identiteit, wie je bent en/of waar je naar op zoek bent…en het verklaart waarom geuren ook in de liefde, de keuken en je welzijn een belangrijke rol spelen…want als iets of iemand wel/niet lekker ruikt, hmmmmm…

En blijft parfum de meest duurzame vorm van een herinnering oftewel op zijn frans gezegd: Le parfum reste la forme tenace du souvenir❤️

Eenmaal buiten komt ik langzaam weer een beetje terug in de werkelijkheid. Mijn batterij van de telefoon kleurt rood dus zal ik eerst een plek moeten zoeken om even op te laden waarbij kort daarna mijn oog valt op een mooie muurschildering en een wegwijzer met The Central House, restaurant, rooftop & pool. Lunchpauze dan maar!

Terwijl veel mensen hun activiteiten tussen het ontbijt, lunch en diner in plannen gaat het bij mij weer eens andersom en eet ik soms op de gekste maar wel meest rustige tijden in een restaurant, hhh. Wat dit keer een hostelblijkt te zijn maar wel een hele luxe in zijn soort, waar je voor €35 per nacht op een 4-8 persoonskamer/zaal kunt slapen of € 120 als je wat meer aan je privacy bent gehecht.
Geen wonder dat deze plek zeer geliefd is bij veel backpackers die iets meer hebben te besteden.

Voor mij nu even opladen met een broodje hamburger aan het zwembad en dan door naar Musée Boucharouite wat gelukkigdit keer weer open is. Ik was er in februari jl. maar trof een bivakkerende bouwploeg aan om de puinhoop van de aardbeving weer te herstellen. Het is een riad met een BnB en tentoonstelling van vooral bijzonder maar soms ook beschadigde tapijten & oude houten deuren. Sfeervol en leuk om even te bekijken maar toch als museum niet echt indrukwekkend.Het lijkt meer een verdienmodel.
Bij binnenkomst krijg ik drie geplastificeerde A4’tjes mee en betaal € 5 voor een ticket en na een rondje over de twee verdiepingen en het dakterras sta ik vrij snel alweer buiten en ga op weg naar de riad om daar nog wat spullen op te halen.

Maar vandaag cultureel gezien tochkleine bijdrage kunnen leveren aan deze op sommige plekken flink getroffen stad.

Thee met taart in Tamensourt…

Lekker een dagje thuisblijven, een wasje draaien, de kittens verzorgen en na lange tijd weer eens op een boek op schoot in een tweede poging om me te verdiepen in een familiegeschiedenis om meerinzicht te krijgen in de levenswijze binnen de islamitische cultuur, man-vrouw verhouding, politieke achtergronden, etc.
Misschien ook om het onbegrip en soms vijandigheid t.o.v. het islamitische geloof & Marokkaanse cultuur een soort van tegenwicht te kunnen bieden waar nodig…inshallah!Maar eigenlijk vooral om zelf te beamen dat de verschillen tussen christenenen en islamieten niet zo groot zijn als vaak wordt gedacht…..

Maar Marokko zou Marokko niet zijn als de dag niet opeens blijkt hele andere plannen voor me in petto te hebben.
Want een berichtje van Bouchra zorgt ervoor dat ik al snel weer op weg ben naar de riad voor een “rendez-vous” met haar en haar dochter Inés.
En een weerzien met mijn twee grote vriendinnen, die qua leeftijd mijn dochter en kleinkind hadden kunnen zijn, is natuurlijk onweerstaanbaar.

Ik bestel een taxi via InDrive waar ik me weer als mijn alter ego Malika aanmeldt. Ik moet wel eerder uitstappen zegt de chauffeur als we bijna bij Paleis Bahia zijn, want daar zijn teveel reguliere taxi’s en hij wil niet zijn auto danwel rijbewijs kwijtraken omdat de “mafia” zoals hij ze noemt gedonder gaan geven.
Het Marokkaanse “Uber” is zo te horen nog niet een geaccepteerde manier van vervoer, hhh!

Bouchra moet nog werken tot 18.00 uur maar dat geeft mij mooi de gelegenheid om samen met Ines mijn opgeslagen spullen in de riad te zoeken en vervolgens te sorteren op wat hier blijft/gebruikt kan worden of wat mee terug kan naar Nederland…toch ook een soort huishoudelijk klusje al gaat hierdoor het boek voorlopig weer even aan de kant, hhh!
En dus duiken we samen de salon in waar een enorme hoeveelheid spullen staan opgeslagen.

Als het werk erop zit nodigt ze me mee uit om mee te gaan naar het nieuwe appartement wat ze heeft gekocht voor haar en haar familie zo’n 20 km buiten Marrakech.
Het is nog niet helemaal klaar maar we kunnen er wel even naartoe voor een bezichtiging en een kopje thee…
Dus pakken we eerst een petit taxi naar Bab Doukhala om vervolgens over te stappen in een grand taxi naar Tamensourt.
We passeren het district waar Mouna haar zus woont en zij ook tijdelijk verblijft na de schade aan hun huis in Marrakech.
Hier was ik zo’n anderhalf jaar geleden uitgenodigd op het geboortefeest van Noor, de derde dochter van haar zus.
Helaas hoor ik dat het niet zo goed gaat met de kleine Noor omdat ze een hartafwijking heeft en het de vraag is of dit operatief kan worden hersteld op een gegeven moment.
Maar fijn dat zij nu met hulp van de bank een appartement heeft kunnen kopen al betekent dit wel dat ze elke dag straks minstens een uur per dag in de taxi zit met de nodige wachttijd.

We kopen bij de een patisserie wat lekkers voor bij de thee en lopen door de levendige wijk naar het appartement.Het is een mooi appartement met een speeltuin voor de deur en veel winkels, eet- en koffietentjes en ook een school voor Ines in de buurt straks.

Het is niet eenvoudig om als Marokkaan een eigen woning te kopen, want ook al heb je een vast contract dan zijn de lasten relatief erg hoog en gaat soms het gehele salaris rechtstreeks naar de bank omdat die geen risico wil lopen.En dan blijft er heel weinig over om van te leven anders dan de fooien die ze krijgen.Tel daar nog de kosten van medicijnen voor een zieke moeder bij op dan kunnen ze eigenlijk niet rondkomen dus en daarom heel logisch dat familieleden elkaar steunen, dat kan niet anders.

Maar we genieten nu even van een lekker stukje taart en een paar zoete croissants bij een lekker kopje Marokkkaanse muntthee en leuk om Bouchra weer zonder hoofddoek te zien en haar mooie zwarte haren te bewonderen.

Als het al donker is zoeken we de taxi weer op, maar niet zonder eerst nog een ijsje te halen voor Ines die moe begint te worden en lekker tegen ons aanhangt op de achterbank van de taxi…weer terug naar Bab Doukhala in Marrakech.

Daar staat neef Ayoub met de brommer waar ze mee terugrijden naar het huis van haar zus.
Nog een dikke afscheids “bisou” en een bye, bye voor ik weer in een taxi stap, terug naar huis!

Riad Orange met tajine kefta…

Vandaag staat er een bezoekje aan de riad gepland en naast een weerzien met Bouchra, Mohammed & Aziz ben ik erg benieuwd hoe het met de riad zelf gaat.
Vlak na mijn laatste bezoek eind februari stortte de hele voorgevel in tijdens de herstelwerkzaamheden n.a.v. de heftige aardbeving in september vorig jaar.
Door een lichte naschok werden de twee familiesuites Rosa (op de begane grond) en Fleur d’Orange op de eerste verdieping en een deel van het dakterras op de tweede verdieping grotendeels geruïneerd.
Al met al een enorme ravage met uiteindelijk een maandenlange bouwput als gevolg.

Inmiddels is de riad weer geopend voor gasten maar slechts gedeeltelijk, weet ik.
Gisteren via de app met Astrid vanuit Ouarzarzate al even kort bijgepraat en foto’s gezien dat de voorgevel inmiddels weer is opgetrokken maar ben natuurlijk heel benieuwd hoe de toestand achter deze “façade” er nu voor staat.

Als ik het op het punt sta om een taxi te bellen, zie ik dat er een bericht en oproep van Nordin is, de eigenaar van mijn verblijf.
De riad heeft onverwachts extra gasten en ze hebben de twee geleende matrassen uit de logeerkamer hier nodig, of ze die kunnen komen halen vandaag.
Samen met mij? Jahoor, natuurlijk!
Ze zijn over 15 minuten bij je …nou ja wel een Marokkaans kwartiertje wordt het dan waarschijnlijk. Maar mijn taxi is bij deze geregeld en ruim een half uur later verschijnt nu Ayoub, de broer van Ismail, samen met Abdel in een grote Transporter en klim ik tussen de twee mannen in op de voorbank van de bus met de twee matrassen, kussens en lakens achterin.Muziekje aan en gaan….

Totdat ze halverwege plotseling stoppen en allebei van de bank springen en naar een jongen op een scooter rennen die kennelijk zijn knipperlicht had uitstaan maar toch rechtdoor reed.Met wat wilde gebaren en geroep wordt het incident afgehandeld, stappen ze weer in en kunnen we weer verder.Ze zetten me af op het parkeerterrein vlakbij de riad, wat deels nu gesloten is ook wegens een ondergrondse renovatie.De matrassen worden op het karretje van een kruier gelegd en met de kussens en lakens in de hand loop ik het laatste stuk door de straatjes naar de riad.

Ik zie dat ook “onze 😍 poort” nu wordt gerenoveerd. De plek waar ik Rachid voor het eerst bijna letterlijk tegen het lijf liep en daarna vaak nog een punt was om af te spreken. Een herkenningspunt met een bijzondere betekenis en niet alleen de toegangsweg naar de riad, hhh!

Aziz doet open als ik vanachter de kussens aanklop op de houten deur van de riad en zodra ik de kussen voor mijn gezicht wegtrek krijg ik een big smile en staat ook Mohammed even later achter hem.
De verbazing staat op hun gezichten te lezen en na een paar voorzichtige welkomstzoenen, want dat is hier tussen mannen en vrouwen in het openbaar niet echt gebruikelijk, tref ik Bouchra dweilend op een kletsnatte vloer in de patio aan en volgt er een innige omhelzing.
Mohammed met zijn “your getting more beautiful everytime” is zijn charmes gelukkig nog niet verloren net als Aziz nog altijd even grappend over zijn “vrouwen”.
“We missed you” is dan toch wel het mooiste wat je mag horen en ze stellen me met zijn drieën gelijk voor aan de nieuwe Hannah.

Tja, gelukkig de riad draait weer al moet er nog veel gebeuren want de salon is nog steeds één grote opslag en de twee suites en het voorste deel van het dakterras zijn nog lang niet klaar. Maar de opblaasbare jacuzzi wordt vervangen door een klein zwembadje en dat is een mooie verbetering op het in oranje opgepimpte en toch sfeervolle dakterras.Waar ik Caroline aantref die sinds een maand mijn rol in de riad zo’n beetje heeft overgenomen.Ze heeft een Nederlandse moeder maar is in Zwitserland opgegroeid dus we kunnen Nederlands spreken, ondanks haar Zwitserse opvoeding aan de Duitse kant. Getrouwd met een Marokkaan nadat ze in 2015 naar Marokko kwam en inmiddels een zoon van 7 jaar. Ze heeft haar man na een ziekbed van twee jaar verloren aan kanker in 2020 en staat er nu alleen voor, twijfelend of het Marokko of toch Zwitserland is waar hun toekomstperspectieven liggen.

Een dilemma wat ik maar al te goed herken,ook al zijn onze situaties totaal verschillend, en we hebben gelijk een leuke klik blijkt als ze me uitnodigt om zo mee te blijven lunchen voordat ze haar zoontje van school moet ophalen.En daarna gezellig met zijn allen in de keuken zitten aan de tajine kefta…

Na dit eerste bezoekje en de belofte om terug gekomen zoek ik op de terugweg even verkoeling op een terras met een Detox juice met komkommer, citroen, gember en munt bij Mazel op het Place de Ferblantiers waar ik Rachid tref tijdens zijn fietstour voor Pikala…toevallig? Ik begin er steeds minder in te geloven, hhh!

Nog even naar de markt voor wat kruiden en fruit, de geur van de vleesafdeling proberend zoveel mogelijk niet op te hoeven snuiven. En langsde weg koop ik nog wat paranoten ter aanvulling van de nodige selenium en een vers Marokkaanse plat broodje (aghroum, khobz of kessra) gemaakt van griesmeel & bloem en vooral lekker om te dippen of als sandwich te gebruiken.En tenslotte nog wat kattenvoer en verse kamille om de oogjes van de kittens mee schoon te maken.

Ik pak vanuit de medina de bus naar Gueliz, de nieuwe wijk om nog wat wijn, bier en kaarsen in te slaan en eindig de dag met een exotische salade, lekker & gezond met kiwi, ananas, avocado, appel, garnalen, amandelen, walnoten en wat koolsla bij PizzaKech waar ik tevens mijn telefoon kan opladen.

Na de broodnodige vitamines en twee tassen met boodschappen pak ik de taxi terug.
Ben je al thuis? appt Rachid
Bijna weer, antwoord ik…

Comme D’habitude…

Zoals “gewoonlijk”begin ik mijn dag met een lekker & gezond ontbijtje en dat is tevens een mooi moment om plannen te maken voor de komende dagen. Want naast een portie rust & ontspanning kan een bezige bij natuurlijk niet heel lang stilzitten zonder ook maar iets te doen, ik ken mezelf, hhh!

Maar het belangrijkste eerst en dat is o.a. Marokkaanse dirhams en de grote boodschappen in huis halen.
Want op een fles water, frisdrank, yogurt, fruit en 30 eieren naast de uit NL meegebrachte zaken kan er niet lang worden gebivakkeerd.
Helaas is er geen fiets meer in huis dus loop ik naar Allal El Fassi Boulevard, waar vast een bank is te vinden. Iets verderop zit een mega grote Marokkaanse supermarkt waar ik bijna alles wel kan kopen.Een korte lunchpauze bij Zahret El Sham voor een shoarmarol & advocado jus en enige rust voor mijn knie alvorens weer verder op pad te kunnen.

Als ik het drukke kruispunt oversteek loop ik regelrecht tegen een enorm grote tent vol met schapen aan…ah ja, natuurlijk de voorbereidingen voor het grote offerfeest zijn hier al begonnen. Alle Marokkanen zullen in de komende week weer op zoek gaan naar een schaap of lam voor de Eid Al Adha en de prijzen van de verschillende soorten liegen er niet om.
Hier staan ze dus! Nu nog lekker te eten van de balen hooi en te wachten tot ze zelf worden opgegeten.

De jaarlijkse rituele slacht is nog steeds een beladen onderwerp in de westerse samenleving maar hier is het een gewoon verschijnsel rond een belangrijke traditie.Even flitst de kleine “Rambo” door mijn hoofd die zo gezellig met me mee dartelde en meedronk tijdens het melk geven aan de kalfjes op de boerderij.Maar de ratio volgt al snel en herinnert me aan de vele koeien, kippen en schapen die er elders ook voor de consumptie worden geslacht, de dieren eenzelfde lot tegemoetgaan en de omstandigheden een stuk slechter.
Bijna komt de geur van de doodsangst in de markthal me dan weer tegemoet als ik de kooien en hokken vol met gehavende kippen in gedachten voor me zie.Iets wat hier deel uitmaakt van het straatbeeld en in Nederland vooral achter gesloten deuren gebeurt.
Relativeren dus maar weer, één van de kunsten in het leven als je het mij vraagt en een geschenk door te reizen.
Iedereen heeft zo zijn eigen gewoontes, rituelen en tradities of die nu gekoppeld zijn aan een religie, cultuur of gewoon omdat je ze jezelf hebt eigen gemaakt.
Van een dagelijks ontbijtje tot een traditioneel stukje vlees op tafel.
Dus haal ik dan toch maar kant & klaar wat gehakt en kipfilet direct van de slagerijen met twee tassen vol boodschappen pak ik een taxi terug naar het appartement.

Als ik vlak voor de deur de zware tassen even neerzet om de sleutel te pakken komt ze miauwend naar me toe en ik herken haar meteen.Zou ze mij ook herkennen of heeft ze gewoon honger.Ze neemt mijn blik mee naar rechts en toont me haar 4 kittens in een hoekje voor de ingang.
Vorig jaar was ze zelf slechts een paar maanden oud en veel bij ons over de vloer.
Nu lijkt ze nauwelijks veel groter en is ze moeder van vier.
Iets verderop vind ik een doos in een elektriciteitskastje waar de kleintjes inmiddels naartoe zijn gewaggeld.
Ai, tranende en ontstoken oogjes bij drie van de vier zoals je zo vaak ziet in de vele nestjes hier op straat. Maar ze zijn levendig dus misschien ben ik nog op tijd om een handje te helpen….Comme D’habitude!

Marhaba…

Wakker worden met wapperende gordijnen, zingende vogels, palmbomen, bloeiende bougainville en de vertrouwde geur van Rachid die naast me ligt…nog even van genieten want het alledaagse leven komt zo weer op gang en dan roept zijn plicht weer om de Nederlandse toeristen te gidsen tijdens hun fietstour door Marrakech.
Want hij is terug aan het werk bij Pikala omdat de werkomstandigheden van zijn nieuwe baan in Essaouira toch behoorlijk tegenvielen.

Ik kan nog even blijven liggen, heb al wat spullen voor een ontbijt gehaald gisteravond op weg naar het appartement samen met Ismail en zijn vriendin. Die denk ik mijn verblijf iets te royaal heeft ingeschat door met een doos met 30 eieren aan te komen zetten, hhh!Het duurde even voordat ik hem herkende op het vliegveld want ik had Mohammed (de man van Astrid) verwacht aan te treffen toen ik na de lange wachttijd bij de douane, snel nog mijn telefoonkaart had vervangen en eindelijk buiten stond.

Maar gelukkig sprak hij me aan en vroeg of ik op Dades Reizen stond te wachten. En bleek hij één van de twee neefjes te zijn die ik in 2021 in de Riad al eerder had ontmoet.Hij werkte daar in de vakantie tijdens zijn studie samen met zijn broer Ayoub.Had nu een vriendin bij zich, wat op zich bijzonder is in Marokko dus ik vroeg hem even later in het appartement of het een vriendin was met trouwplannen, waarop hij lachte en mij vroeg of ik hem een geschikte huwelijkskandidaat vond.
Yeah, why not…hij had zijn studie inmiddels afgerond en zijn vriendin stond er glunderend doch ook een beetje verbaasd bij maar zei verder niks…waarop hij zelf antwoordde dat ze alleen vrienden waren en ik meende een knipoog te zien, sta ik hier nu te koppelen of niet, foei…hhh!

Rachid appt me dat hij onderweg is en ik verheug me er natuurlijk enorm op om zijn lach weer om de deur te zien verschijnen…hello madam!Ook al zouden we elkaar eigenlijk in Essaouira aan de kust treffen.

Het appartement is fijn om “thuis te komen”. Mooi opgeknapt na de schade die het tijdens de aardbeving heeft opgelopen en voorzien van een nieuwe badkamer en volwaardige logeerkamer.

Een heerlijke maar ook hilarische eerste nacht die op een gegeven moment wordt verstoord door één of ander zoemend beest in de slaapkamer. Ik zag hem in het licht van het balkon tegen het gordijn opkruipen maar het was te donker om te zien wat het was.Dus draai ik me maar weer om…
Totdat er ineens iets over de hoofdkussens “roetsjt” en ik rechtop in bed schiet en mijn kussen met een ruk wegtrek.
Rachid half wakker wordt en vraagt wat er is…”er zit een beest in bed” roep ik verbaasd, maar zijn slaap overheerst mijn nachtelijke escapade en hij kan zich de volgende ochtend dan ook niets meer herinneren, Hhh!Heb de balkondeur maar een stuk open gezet in de hoop dat deze onverwachte gast vanzelf weer verdwijnt.

Marhaba, met een zuchtje wind in het warme Marrakech…