jewelsoffmorocco.reismee.nl

Before I leave...

Dat was het weer, tenminste voor deze keer. Ik hoop heel snel weer hier te zijn en mijn weg verder te vervolgen. Ik heb een mooie tijd gehad en vond het natuurlijk erg leuk dat jullie hebben meegereisd aan de hand van de verhalen. Het zijn de verhalen die mensen een gezicht geven heb ik ook hier weer gemerkt en een kijkje in hun leven.

Misschien wel het mooiste verhaal van deze reis heb ik tot het einde bewaard. Het betreft het verhaal van een Joods echtpaar dat in 1962 Marokko heeft verlaten om terug te keren naar “Israël”. Het Israël waar veel joden vanuit Marokko naar zijn teruggekeerd op een zeker moment. Het zijn de Joodse wijken die de herinnering daaraan nog altijd gaande houden naast het aantal synagogen wat hier nog te vinden is. Dit echtpaar heeft hun dorp ruim 55 jaar geleden achter zich gelaten...als een gesloten boek. Maar zijn nu, vooral als wens van de vrouw, toch nog een keer hier om samen met hun dochter uit London de plek terug te zien. Inmiddels 82 en 85 jaar oud hebben ze een zware reis door de bergen gemaakt naar het dorp tegen de Algerijnse grens. Een reis om nooit te vergeten maar ook om nooit meer te maken. De tijd heeft veel veranderd maar om nog één keer op de deur van hun oude huis te kunnen kloppen...een emotionele en zware trip die het uiteindelijk toch wel waard was.

Het is de dochter die me dit verhaal vertelt vanachter haar computer als we samen in de lounge van het hotel zitten en ik even op haar spullen heb gepast. Zomaar ineens een mooi en bijzonder verhaal...

Als ik even later langs de receptie loopt zegt de dame achter het bureau dat mijn vlucht van morgen gecanceld is...”you can stay for another year” zegt ze lachend...ha, Yes I would like that?

Maar helaas “everything comes to an end??



Back to Marrakech

Vandaag de laatste dag in Marrakech. Gisteravond aangekomen met de trein uit Rabat. Het is altijd moeilijk om weer afscheid te moeten nemen of het nu van Rabat of Marrakech is...ze liggen me beide na aan mijn hart, hoe verschillend ze dan ook zijn.

Esther is zondag reeds terug naar Tetouan afgereisd nadat we eerst lekker hebben uitgeslapen en een relaxed ontbijt op het terras bij Le Gourmande ( veel beter dan gisteren bij Bert’s) hebben genuttigd. We hebben afscheid genomen bij de taxi naar de Gare Routiere. Maar een weerzien zal er zeker weer komen. Hier, in Zwitserland of misschien wel in Nederland. Want we blijken zoveel raakvlakken  en elkaar zoveel te vertellen te hebben. Het feit dat ze 10 jaar getrouwd is geweest met een Marokkaanse man is maar een voorbeeld...maar er is nog zoveel meer.

De treinreis gisteren liep voorspoedig. Dat dit niet altijd een vanzelfsprekendheid is blijkt vandaag wel weer als het nieuws laat zien dat er een trein is ontspoord op het traject Rabat/Sale - Kenitra. Een nog onbekend aantal doden en vele gewonden?

Ik stond gelukkig gisteravond veilig en wel weer op het station van Marrakech. Eerst gauw een toilet opzoeken daar want in de trein is dat, op zijn zachtst gezegd, geen aanrader! Op het station krijg ik nog een bericht van Monsif. We hebben elkaar helaas gemist in Rabat deze keer. Hij is druk met zijn “modellenwerk” en ik heb deze keer ook te weinig tijd gehad om nog andere vrienden te ontmoeten. Maar de volgende keer moet je me zeggen wanneer je weer hier bent dan  kom ik je opzoeken zegt hij. Nou, dat lijkt me erg gezellig, antwoord ik.

Alors...de laatste dag dus alweer, hier in Marrakech. Het hotel in Gueliz, waar ik de laatste nachten verblijf heeft een mooi zwembad dus een heerlijke verkoeling nog in deze periode. Ook al is het hier veel te warm voor de tijd van het jaar. Het hotel is bovendien vlakbij het treinstation dus kan ik er lopend naar toe...tenminste als je het kunt vinden en er niet straal aan voorbij loopt. De taxichauffeur verzekerd me ervan dat dit het hotel is als hij de auto stilzet. En ja, idd. achter een paar dikke palmbomen en met nog een paar brandende letters van de naam van het hotel sta ik op het juiste adres.

Ik heb deze ochtend een bezoek aan het trainingscentrum voor vrouwen gepland. Het is een restaurant in Gueliz waar vrouwen met verschillende achtergronden in een non-profit omgeving in zes maanden worden opgeleid voor werk in de profit-sector. Sommige zijn onopgeleid, gescheiden, weduwe of anders beperkt in hun kansen op een beter leven.

Het is er gezellig druk op het groene en schaduwrijke terras als ik aankom. Het menu op het krijtbord is al aardig uitgedund maar er staat nog een cesarsalade en een amandeltaartje op en het hoofdgerecht sla ik hoe dan ook graag over.  Veel te veel voor de lunch voor mij. Er lopen wel een stuk of zes Marokkaanse vrouwen in de bediening die worden begeleid door een vriendelijke dame die centraal op het terras staat. Het smaakt allemaal heerlijk dus ik laat graag een mooie fooi achter voor de service maar ook voor dit geweldig mooie initiatief. Een echte aanrader voor wie een keer in Marrakech is.

Na een time- out aan het zwembad vertrek ik naar de Medina voor een paar laatste inkopen en ik hoop ook daar nog even afscheid te kunnen nemen van mijn grote liefde...als er tenminste even tijd en gelegenheid is...inshallah!

Misschien samen nog even een chicha roken. Eigenlijk verboden hier maar ja, dat is er wel meer!

Het blijft een land van ongekende mogelijk- en onmogelijkheden.....

Rabat by night...

Het was erg gezellig gisteravond. Eerst lekker met zijn vijven op het dakterras gezeten met een drankje en onze ervaringen uitgewisseld en wat ons allen naar dit land heeft gebracht. We lopen daarna de wijk in op zoek naar een leuke bar/nachtclub. Er zitten een aantal in de buurt dus handig en snel bereikbaar.

We starten bij Privilege, een plek die ik nog niet ken. Het is een restaurant/bar waar inmiddels de DJ al aan het draaien is en nog een paar laatste gasten zitten te eten. We bestellen verschillende cocktails maar die laten erg lang op zich wachten. Als na een tijdje de DJ wordt afgelost door one-man livemusic op een keyboard veranderd de muziek in meer Arabische klanken en komt de tent los. De studenten lijken het niet echt leuk te vinden en willen graag een kijkje nemen in Barrio Latino. Ze hebben gehoord dat het daar erg leuk is. Ik heb daar zelf ook een hele goede herinnering liggen dus rekenen we onze drankjes af om te kunnen vertrekken. Wat ook ontzettend lang duurt.

De sfeer zit er al aardig in als we in de restaurant-bar arriveren. Maar het is er erg druk en de muziek en sfeer zijn ongeveer van hetzelfde als in Privilege dus kijken we elkaar vragend aan en besluiten toch maar op zoek naar een andere bar te gaan. Maar het is erg leuk om even terug te komen op een plek waar je geweldig mooie herinneringen aan hebt overgehouden?

We proberen Vertigo een restaurant-lounge bar. Hier is de muziek prima en is er boven een heerlijk loungegedeelte met comfortabele banken dus bestellen we er nog maar eentje. Om 2.00 uur sluiten bijna alle gelegenheden dus net iets voor twee gaan de lichten aan en wordt ons vriendelijk verzocht de tent te verlaten. Dus gaan we op zoek naar een taxi voor de drie studenten, nemen afscheid en loop ik samen met Esther weer terug naar ons appartement. Het was voor haar een lange dag en ik kan ook wel een paar uur slaap gebruiken.

Als we wakker worden is het zonnetje al volop aanwezig. Eerst maar even een lekker ontbijtje doen. We lopen naar “Bert’s” een koffiehuis waar ze ook verschillende ontbijten serveren. We gaan voor de “Beldi” het traditionele Marokkaanse ontbijt maar helaas komt de serveerster ons mededelen dat er geen Msemen meer zijn en we dus een andere keuze moeten maken. Ook de jam blijkt op...hoe dan...een van de meest basic onderdelen van het ontbijt hier. Zelfs de bediening laat erg te wensen over dus maar goed, het is wel lekker zitten op het terras.

Ik koop een pen van een voorbijkomende verkoper die me natuurlijk veel meer dan 1 pen probeert te verkopen en zijn slimme trucjes daar voor gebruikt. Hij legt er eerst twee voor me op de tafel en ik vraag wat ze kosten....20 dirham zegt ie. Ik zeg dat ik er maar 1 wil kopen en wat die kost...10 dirham antwoord hij. Ok, zeg ik en hij legt er vervolgens een derde bij. Hmm, nu zijn het er dus drie voor 20 dirham??? Ik zeg dat ik aan 1 genoeg heb en betaal hem de 10 dirham. Slimmerik!

We gaan daarna terug naar het appartement om wat te relaxen alvorens we weer voor een volgende avontuur de stad ingaan.

Rond een uur of 16.00 pakken we de tram naar de Hassan Tower en maken we een wandeling langs de boulevard naar de vuurtoren. Lekker uitwaaien aan de kust en onderweg snoepen van een pindareep en een portie gekruide kikkererwten bij een paar standjes langs de route. We wandelen door tot zonsondergang en eten dan snel iets op het terras van “ le Rempart” in de muur van de oude Medina: Brochette van kalkoen met frites en een Marokkaanse salade. 75 dirham madam zegt de ober als ik hem vraag of we kunnen afrekenen. Lekker en goedkoop dus...

We proberen een taxi te pakken want we hebben met Anaelle afgesproken in ons appartement. Ze verblijft bij een gastgezin en is al een paar dagen ziek maar hopelijk voelt ze zich vanavond fit genoeg om met ons mee op stap te gaan. Maar dat blijkt op dit tijdstip nog niet eenvoudig. We duiken snel een WiFi-spot in om Anaelle te bellen en te kijken of ze “ in de mood” is. Gelukkig voelt ze zich weer wat beter dus spreken we af elkaar zo te ontmoeten in ons appartement.

Als we een beetje zijn bijgekletst gaan we eerst op visite bij Ra Chid, een bekende van Esther. Ze wil hem graag even opzoeken dus gaan we gewapend met een fles rode wijn naar hem op pad...met de taxi want hij woont in een appartement vlakbij het treinstation van Agdal, iets te ver om te lopen.

Aangekomen bij het appartement, het was even zoeken, klimmen we de 4 trappen op naar boven en worden we vriendelijk ontvangen door de oudere Marokkaan. Ra Chid is weduwnaar maar is “host” voor veel studenten die naar Marokko komen. Een sympathieke en vrolijke man die vol verhalen zit.

Een pittig avondje voor mij, want de drie zitten volop in het Frans te kletsen. Maar ik kan het redelijk volgen en doe mijn best om zo nu en dan ook iets te zeggen(hhhh) Met een paar wijntjes en wat versnaperingen is het een vermakelijke avond.

We gaan daarna de stad in en Ra Chid drukt ons op het hart dat als we vannacht geen taxi terug kunnen vinden, we hem moeten bellen.

Anaelle wil nog wat geld pinnen, wat zo traag gaat dat we bijna denken dat ze haar bankpas kwijt is, en dan stappen we in de taxi naar “Le Dhow” onze favoriete plek waar het gaat om lekkere muziek, drinken, dansen en loungen. Maar als we bij het voormalige piratenschip aan de Corniche aankomen staat er een lange rij om binnen te komen dus gaat het feestje daar, voor ons, niet door. Het is inmiddels 00.30 uur en al te druk dus...jammer maar helaas. Er zit niets anders op dan op zoek te gaan naar een taxi en ergens anders heen te gaan. Na enige moeite vinden we die en laten we ons afzetten bij Privilege. De muziek is daar vanavond in ieder geval beter dan gisteravond maar tot onze grote verbazing blijkt de alcohol op te zijn als we een cocktail willen bestellen...hoe dan zeggen we tegen elkaar...geen drank meer in een bar...impossible(hhhhh) Maar we laten de pret hierdoor niet bederven. Als de tent om 2.00 uur dicht gaat zoeken we een taxi voor Anaelle en zeggen haar gedag. Ze vliegt maandag weer terug naar Zwitserland.

Wij kletsen nog even na tot in de vroege uurtjes op het nog zwoele dakterras van het appartement. Wat een heerlijke en gezellige avond zo met de meiden en ...

Oh, oh, what a night(life) in Rabat!

Visite uit Tetouan

De dag begint stralend dus eerst het terras reorganiseren en een beetje oppoetsen...daar is het wel aan toe zo te zien. Want rond een uur of 11.00 uur verwacht ik mijn gast uit Tetouan. Ze is reeds om 6.00 uur vertrokken met de bus uit het Noorden van Marokko en ik kan me zo voorstellen dat je na en busrit van zo’n 5 uur eerst wel een beetje wil bijkomen op een comfortabel terras. Dus maar even flink aan de slag...

Om 11.30 uur gaat de bel en staat Esther voor de deur. Het weerzien is als vanouds en met een kopje koffie kletsen we eerst gezellig even bij. Esther is een van de studenten waarmee ik samen bij het taalinstituut in Rabat een aantal weken taallessen heb gevolgd. Zij Arabisch en ik Frans en sinds we elkaar toevallig tegenkwamen tijdens een bezoek aan Meknes hebben we leuk en goed contact. Ze woont in Zurich maar is net als ik verliefd op Marokko en op Rabat. Als Zwitserse spreekt ze reeds vloeiend Frans en daagt ze me zo nu en dan uit om Frans te spreken. Alhoewel we meestal in het Engels communiceren.

Als we een beetje zijn bijgepraat gaan we op pad en voordat we de metro naar de medina pakken, strijken we eerst even neer in een eettentje om de hoek om te lunchen. Allebei een lekkere verse smoothie. En ik bestel de traditionele “pastilla” met kip. Een heerlijk pittig kipmengsel in een krokant jasje van deeg, bestrooit met poedersuiker. Een echte aanrader en specialiteit hier. Esther gaat voor een van de lekkere sandwiches.

Even later stappen we in de tram waar het behoorlijk druk is. Het plan is om eerst een bezoekje te brengen aan het taalinstituut en daarna de oude medina en het strand op te zoeken. Het is vrijdag dus dat zal de reden van de drukte zijn, denken we. We stappen uit bij de Bab Rouha en komen daar in een stroom van mensen terecht, lopend en in busjes. We kijken elkaar verbaasd aan “wat is hier aan de hand”. Een demonstratie?, een bijeenkomst/evenement? Bij het taalinstituut wordt meer duidelijk. Het blijkt een bezoek van de koning aan de grote moskee in de stad voor het gebed en zijn aanwezigheid bij een openingsceremonie in het parlementsgebouw naast het treinstation.

We kletsen even gezellig bij met Safaa de school director en worden verwend met twee schalen vol met lekkernijen. Ze staat erop dat we ook nog wat meenemen voor als we straks gaan theedrinken in het theehuis in de Kasba van de Oudaya’s. Dus stoppen we nog een paar zoete lekkernijen in onze tas. Haar dochtertje zit voorbeeldig naar de Teletubbies te kijken op een klein beeldscherm.

Alles is afgezet als we langs het station naar de medina lopen. Een paar jonge Marokkanen vragen of we met ze op de foto willen maar we hebben besloten hiervoor alleen “ja” tegen de koning te zeggen(hhh) We duiken eerst de soeks in om hier en daar te proeven van al het fruit. Een cactusvijg, goed voor de maag, haren en boordevol vitaminen en mineralen, een glas “sugarcan” Die uit een suikerstok wordt geperst en een glas granaatappelsap. Zo hebben we onze ADH aan vitaminen en mineralen wel weer binnen lijkt ons.

We lopen en klimmen door naar de Kasba voor een mooi uitzicht over de oceaan en dalen daarna af naar het strand voor een verkoelend voetenbad...heerlijk pootjebaden! Daarna gaan we naar het theeterras voor een kopje “Marokkaanse whisky” met een prachtig uitzicht over de baai om te genieten van onze meegebrachte koekjes. Het is hier geen enkel probleem om eigen meegebrachte etenswaren te nuttigen want ze begrijpen hier maar al te goed dat niet iedereen de middelen heeft om dit in het restaurant te kopen.

Via de “Jardin Andalusia” lopen via de andere kant van de soeks weer terug. Er wordt veel opgeknapt in de soeks hier maar ook op andere plekken. Een enorme klus maar met een mooi resultaat. Al hebben we geen idee wanneer het allemaal echt klaar zal zijn. Maar er wordt flink aan gewerkt. Esther koopt nog een doos gebak voor haar voormalige gastgezin waar ze die avond gaat eten. We nemen daarna  afscheid van elkaar....tot later!

Ik vervolg mijn weg naar het restaurant “Dar Naji” een prima plek voor een lekkere couscous, het is tenslottte vrijdag ...couscousdag! Het Marrokkaanse restaurant heeft een traditionele inrichting en een sfeervol dakterras waar je onder een Arabische tent zit. Met uitzicht op de Bab El Had, een van de mooie toegangspoorten naar de medina. Ook hier staat de boel aardig op zijn kop en wordt er flink aan de weg cq. plein getimmerd. Op het terras zit ook een ouder stel uit Nederland dus altijd leuk om even een praatje te maken.

Als ik terugkom in het appartement stuurt Esther een bericht dat ze een paar studenten mee wil nemen om wat te komen drinken en daarna op stap te gaan...altijd gezellig! Een half uurtje later zitten we lekker op het terras hier met een Franse, Canadese en Duitse student. Die we na een paar drankjes het nachtleven van Rabat mee innemen.

Let’s party...


Déjeuner a Rabat

Na een heerlijke nacht en een avond waarin er behoorlijk wat regen is gevallen...staat de zon vandaag weer hoog aan de hemel.

Het appartement waar ik verblijf is heerlijk ruim en van alle gemakken voorzien. Verrassend want veelal is de inrichting redelijk basic, zeker die van de keuken. Maar hier is voldoende  servies en zelfs pannen, schoonmaakmiddelen en apparatuur aanwezig. En in de woonkamer zelfs een openhaard. Het grootste pluspunt is wel het grote terras waar de hele dag de zon staat maar waar voldoende schaduw is onder de overkapping met ook een buitenhaard. Het ligt in een zijstraat van de Avenue de France dichtbij het metrostation, winkels en eetgelegenheden.

Ik moest wel even zoeken voor ik het vond maar na een klein halfuurtje wachten bij de ingang kwam de verhuurder met de sleutel. Hij was laat maar legde uit dat hij me op het station had willen ophalen. Ik had alleen zijn bericht niet meer ontvangen dus hij wist niet hoe laat mijn trein aankwam. Nou ja, het was in ieder geval goed bedoeld en hij gaf een kleine rondleiding door het familieappartement. Hij vertelt dat hij als half Marokkaan zelf al 30 jaar in New York woont maar soms terug in Marokko komt en  dan in het appartement van zijn familie verblijft. Heel toevallig dat je er nu bent dus zeg ik. Ja, inderdaad.

Er zijn veel appartementen die zo verhuurd worden merk ik hier. Veel Marokkanen die naar het buitenland vertrekken hebben hier toch nog een basis. Een mooi gegeven denk ik.

Vandaag ga ik op pad...in ieder geval tot en met de lunch. Eerst een ontbijt en wat andere boodschappen inslaan en ik heb een bezoek aan de “School of Tourism and Hospitality” gepland. Als de boodschappen veilig in de koelkast staan pak ik een taxi naar het adres van de school.

Rabat is een grote stad en zelfs taxichauffeurs kennen hier niet altijd de weg, zo blijkt maar weer vandaag. Hij rijdt naar de opgegeven straat en doet enorm zijn best om me op de juiste plaats af te zetten. Maar de school laat zich niet gemakkelijk vinden en zelfs bij herhaaldelijk vragen aan voorbijgangers en andere taxichauffeurs lukt het niet. Ik hoor een en al gezucht en van Ai,Ai,Ai tot OMG. Dus brengt hij eerst de medepassagier naar haar adres. We zetten de rit voort en op aanwijzing van een collega taxichauffeur vinden we het dan toch...na meer dan een half uur rond te hebben gereden. Hij vraagt me om extra voor de rit te betalen 70 i.p.v. de afgesproken 30 dirham. Ik geef hem 50 en zeg dat dit de rit wel dekt. Hij probeert er nog 10 bij te krijgen maar ik zeg nogmaals lachend dat 50 genoeg is.

Ik wordt hartelijk ontvangen op de school en meegenomen voor een gesprek. Soukayna El Hadouchi zorgt voor de inschrijving van de studenten en we hebben een leuk en zinvol gesprek. Helaas is het programma in Rabat alleen in het Frans voor het Engelstalige programma zou ik naar Barcelona of Madrid moeten maar de master hier  kan volgens haar goed gecombineerd worden met Franse taallessen. Pfff, hoeveel uitdaging kun je nog aan op je 53ste is het eerste wat me te binnen schiet.

Maar de voordelen van het leren van de Franse taal en een Internationale studie voor toerisme zijn voor een toekomst in Marokko natuurlijk wel veel gunstiger dan een Engelstalige studie. En het opbouwen van een netwerk hier heeft ook zo zijn charmes. Ik zie hiervan net als haar zeker wel de voordelen maar moet er nog wel even goed over nadenken.

Ik pak een taxi terug naar Agdal en neem onderweg nog wat bier en wijn mee van de slijterij. Drank is niet in iedere supermarkt te verkrijgen maar ik ken een alternatief adres vlak in de buurt. Ik koop een fles Marokkaanse witte wijn, een fles “Vin gris”(hele lichte rosekleur) en een paar flesjes Casablanca.

Als ik terug naar het appartement loop pakt een meisje van een jaar of drie mijn hand en loopt gezellig pratend met me mee. Ik versta haar niet dus vraag ik of ze ook Frans spreekt, ze kletst gewoon door dus stop ik maar even. Ik weet natuurlijk al lang wat hiervan de bedoeling is en stop een paar dirham in haar hand en na een aai door krullen zeg ik haar dat ze weer terug naar haar moeder kan gaan.

Ik heb besloten om hier elke dag iets te geven aan de vele verzoeken die je onherroepelijk zult tegenkomen. Als je zelf met een tas vol lekkere boodschappen loopt dan kan ik niet anders. Mijn verstand twijfelt misschien wel eens maar mijn hart krijgt dan toch voorrang. Dat is een beslissing die ik al veel eerder heb gemaakt.

Vervolgens is het tijd voor lunch! Lunchen in Marokko kan op vele manieren. Een uitgebreid 3-gangen diner of gewoon een traditioneel gerecht zoals couscous of tajine. Maar er is ook volop keus aan sandwiches, panini’s en burgers. Ik kies voor de panini met verschillende soorten kaas en een heerlijke verse smoothie met aardbei, framboos, perzik en wortel. 30 dirham(nog geen € 3) voor een heerlijke en gezonde lunch.

De dag is vruchtbaar begonnen...zal ik maar zeggen!








Rabat Ville

Het is tijd om het warme en drukke  Marrakesh om te ruilen voor Koningstad Rabat. Rustiger en ook een stukje koeler door de ligging aan de kust.

De trein vertrekt om 10.20 uur dus is het vroeg afscheid nemen en na een snel ontbijtje de laatste dingen in de koffer en dan op zoek naar een taxi. Ik heb gisteren mijn kaartje gekocht en een plaats in de 1e klas veilig gesteld. Wat proviand voor onderweg inslaan en dan kan de reis van ruim vijf uur beginnen.

Nog geen TGV zoals de toekomst al wel beloofd maar gewoon rustig voortschrijden door het afwisselende Marokkaanse landschap. Onderweg een paar dorpen maar vooral kleine huizen/boerderijen met kippen, schapen of een roedel honden zomaar in de middle of nowhere. Ik deel mijn coupe met een ouder Engels echtpaar, tenminste aan de liefdevolle blikken te zien die de man zo nu en dan naar de vrouw werpt, twee Marrokkaanse dames ook al redelijk op leeftijd en een zo te horen, Italiaanse man die vooral op zijn telefoon gefocust lijkt.

Na een uurtje komt de catering langsrijden waar ik achteraan moet om een koffie te bemachtigen. Even lekker genieten hiervan terwijl de olijfboomgaarden voorbij trekken. Er ligt veel afval/puin langs het spoor. Een clean-up tour zou hier niet misstaan. Met daartussen de uitbundig bloeiend oleanders, bougainville en tijm/rozemarijn. Het is een schril contrast maar o zo tekenend voor dit land.


Ik ben blij met mijn meegenomen dekentje want op mijn plek aan het raam blaast de airco redelijke koele lucht de coupe in. Rond 14.00 uur stoppen we in Casa Voys/Casablanca waar een groot deel van de reizigers uitstapt cq. overstapt op de trein naar Tanger en wij ons traject vervolgen naar Fes. Met allemaal nieuwe medereizigers in de coupe. Een jonge Marokkaanse moeder met haar zoontje van een jaar of vijf schat ik.

En een Westerse jonge man( lees blauwe ogen)met aktetas die ook voornamelijk door zijn telefoon in beslag wordt genomen. En dat zeg ik die dit verhaal zit te typen en vooral muziek aan het luisteren is op mijn telefoon...ahummm!

Even later in CasaPort komt er nog een Marokkaanse man bij die de moeder spontaan aanbiedt haar koffer in het rek te tillen. Even zo typerend voor dit land.

Het duur niet lang of de kleine naast me ligt heerlijk te slapen. Maar niet voor lang want er stappen drie nieuwe passagiers de coupe binnen...oh oh dat zijn 8 mensen op 6 plaatsen. De moeder verhuist met haar zoontje naar een andere coupe. Deze verwarring ontstaat vaker omdat niet iedereen weet dat er een stoelnummer wordt gekocht in bijbehorende coupe of omdat niet iedereen gaat zitten op zijn gekochte plek.

Er is plaats gemaakt voor een oudere Marokkaanse man en een jong stel die weinig oog voor elkaar hebben tijdens de reis. Getrouwd of niet, samen reizen met openbaar vervoer of in een groep is in ieder geval goed mogelijk, weet ik inmiddels.

Het is duidelijk groener nu langs het traject van Casablanca naar Rabat. De kust waant zich dichtbij.

Om 15.15 uur stopt de trein in Rabat Ville, het voorliggende station Rabat Agdal herkende ik niet terug. Door de verbouwing enorm veranderd. Het station in de stad is een nog grotere bouwput geworden sinds mijn laatste bezoek hier in april. De bouwput naast het station bij de metro is spiksplinternieuw. Zelfs de de palmbomen staan nog ingepakt.

De eerst bekende die ik tegenkom is de jongen uit Senegal die zakdoekjes verkoopt bij de ingang van de MacD. Hij is blind en wordt net door een medewerker van de Mac weer naar zijn standplaats begeleidt.

Ik heb eerder tevergeefs bij een dame geprobeerd een pakje te kopen die op straat zat. Altijd handig hier om op zak te hebben! Ze sliep zo diep dat het me niet lukte om haar wakker te krijgen.

Dus koop ik een pakje van de jonge Afrikaan.....deux dirham madam, merci beaucoup.




Bien-etre...

Om jezelf eens lekker te verwennen is de Marokkaanse Hammam natuurlijk onontbeerlijk.

Traditioneel is dit een ritueel waarbij je jezelf een flinke wasbeurt geeft in een van de vele “badhuizen” die het land rijk is.

Maar echte verwennerij wordt het pas als je dit laat doen en je je daarna overgeeft aan een intensieve massage van een uur.

Ik wordt ontvangen door drie glimlachende dames van Hammam Lalla in de medina van Marrakech. Na een kopje thee mag ik mee de wasruimte in.

Het liggen op de stenen banken is niet bepaald comfortabel maar het warme water, het wassen met de traditionele “black soap, het scrubben met de “kessa” (scrubhandschoen) laten zien dat het geen overbodige luxe is om deze behandeling zo nu en dan eens te doen. De stevige maar relaxte massage met arganolie die er op volgt maakt het comfort gelukkig ruimschoots goed.

De gespierde masseuse is een jonge Marokkaanse van 25 jaar en is in voor “een praatje” tussen alle handelingen en stiltes door. Ze vraagt waar ik vandaan kom en of ik getrouwd ben...en daarmee begint er een leuk en openhartig gesprek.

De Marokkaanse man komt onontkomelijk langs. Voor haar geen optie zegt ze, ze trouwt liever met een Europeaan. Tja en dat wekt mijn nieuwsgierig enigszins ...hhhh. Marokkaanse mannen willen thuisblijven en niet uitgaan zoals de westerse mannen en dat laatste is nou net wat haar zo leuk lijkt. En als er kinderen komen dan het liefst meisjes.

Ze vraagt me of ik een vriend heb. Soms zeg ik... Dat is goed voor de stress antwoord ze steevast en drukt tegelijkertijd op twee flinke knopen in mijn schouders. Auw, dat was pijnlijk maar onthullend tegelijk. Waarna ze het gespannen gebied los probeert te maken.

Een beetje rozig bedank ik haar aan het eind van de massage voor haar weldadige behandeling en stap ik het hectische leven van de stad weer in. Ik ben laat voor mijn afspraak om naar de apotheek/winkel te gaan om een paar lekkere lokale producten in te slaan maar mijn gids wacht geduldig op me op de afgesproken plek.

Eenmaal binnen ontkom je er niet aan om iets te kopen en laten ze je van alles proberen. De dame in kwestie die me adviseert is van alle markten thuis. Ze kan me ook masseren als ik dat wil...ha nou nu even niet dus...ik zeg haar dat ik net uit de Hammam kom.

Als ze mijn brillendoos ziet wil ze die graag ruilen voor de hare. Helaas...geen deal. Ik verlaat de winkel met een flesje arganolie voor in de keuken, twee zakjes Marokkaanse kruiden en een doosje “Oudh”(wierook). Om het exotische gevoel straks weer terug in Nederland vast te kunnen houden.

Na de lunch neem ik even een kleine siësta en sluit de middag af met een heerlijke warme salade met geitenkaas en een smoothie van beetroot, ginger en orange in het Earth Café in de medina zuid. Het café claimt het eerste vegetarische restaurant van Marrakesh te zijn en kookt alleen met de biologische producten van een plantage buiten de stad. Je kunt er ook terecht voor kookworkshops waar je samen met de chef heerlijke salades en tapas maakt. Het restaurant is op zich eenvoudig maar sfeervol van aard en de smaak is puur en lekker.

Smoothies en vers geperste sappen zijn een echte aanrader hier. Er zijn vele varianten wat kiezen soms wel lastig maakt. Advocado, ananas, appel, wortel, banaan etc. Van vitamineboosters tot detoxers. Eventueel te mixen met sinaasappelsap of melk. Van een soort fruit/groente tot zelfgekozen mixen. Ik bestel ze wel zonder suiker anders krijg je er een flinke schep suiker door.

In ieder geval een heerlijke afsluiter van een vitale dag....



Petit-dejeuner/Ftour

Vandaag begint met een ontbijt op het terras van Zeitoun, het nieuwe eetcafé aan de voet van de Mosque de la Kashba. Klimmers kunnen hier ook genieten van het mooie dakterras met uitzicht over het paleis El Badi.

Het traditionele Marokkaanse ontbijt bestaat in ieder geval uit Msemen (vierkante crêpes)/baghrir (ronde crêpes met 1000 gaatjes) of batbout (rond Marokkaans brood), honing, boter, olijfolie, harcha(griesmeelwafel), vers geperste sinaasappelsap en een warm drankje(koffie/thee/chocolademelk)

Je kunt het ontbijt uitbreiden door voor een Ftour continentaal/santé/beldi te kiezen. Er komt dan respectievelijk kaas/vlees, Raibi (yoghurt) en bissara/Hassoua(traditionele soepen)  of Mkilat (eieren met tomaat/gehakt) bij.

Ik vul mijn batbout vandaag aan met een kruidenomelet.

De msemen zijn er in een zoete en zoute variant en je kan ze laten besmeren met allerlei lekkere toppings. De zoete met jam, honing, banaan, kaneel, slagroom, chocoladepasta of Amlou (Nutella Berbere met amandelen). Deze laatste smaakt naar pindakaas.

De zoute worden belegd met vlees, groente, Jben (Marokkaanse kaas), houmous etc. meer iets voor de lunch of als avondsnack wat mij betreft.

Na een rondje door de Kashba neem ik voor de lunch bij een van de eetstalletjes kipbrochette’s met een salade van ui en olijven mee. En een tros verse druiven van een marktkraam. Lunchen op je eigen dakterras is ook heel gezellig.

Na de lunch pak ik de bus naar Gueliz, het moderne gedeelte van de stad...op naar de supermarkt voor bier, wijn en Hollandse ontbijtspullen. Deze afwisseling houdt het extra leuk!

In de bus wordt de sociale controle weer eens heel duidelijk hier als twee jongens van een jaar of 8-10 vragen of ik naar de Mac Donalds ga. Ik moet ze teleurstellen maar begrijp natuurlijk meteen dat dit wel hun eigen bestemming is. Ze vragen om 1 Dirham bij verschillende mensen in de bus en ze verplaatsen zich allebei op een skeeler door het gangpad.

Ze spreken Arabisch dus ik versta niet wat ze allemaal zeggen... niet veel goeds vrees ik want de Marokkaanse vrouw achter me pakt bij het uitstappen er eentje stevig bij het oor en hij wordt buiten de bus nog eens even flink de les gelezen. De jongens maken zich snel uit de voeten.

Na de boodschappen ga ik op zoek naar het restaurant/café en galerie Kechmara aan de Rue de Liberte. Op vrijdagavond is er livemuziek en op woensdagavond draait er een DJ. Een hippe tent met een dakterras waar het vooral s’avonds goed vertoeven is. Het wordt aanbevolen in de reisgids dus even checken. Ik strijk er even neer voor een verse advocado-jus om vervolgens mijn wandeling door de wijk voort te zetten.

Ik kom langs allerlei leuke restaurants zoals Mama mia(traditioneel Italiaans), La table Espagnole, restaurant Loft(Franse keuken) voor wie de tajines en couscous eens voor wat anders willen verruilen.

En als laatste “Entrepotes” waar ik even om het hoekje kijk en een sfeervolle tropische tuin aantref. Voor een volgende keer uit eten...