jewelsoffmorocco.reismee.nl

Au revoir Marrakech...

Het lijkt eenmaal op de helft van een reis ineens allemaal veel sneller te gaan...de laatste dagen vliegen dan voorbij. Ik ben nog niet eens vertrokken en ik mis het nu al. Extra genieten dus nog even van de laatste uren zon, het lekkere eten en de relaxte sfeer van een terras. Maar ook het straatbeeld, altijd levendig en een vriendelijke chaos die ook het rauwe leven van de stad laat zien. Het laat je iedere keer weer beseffen hoe goed je het hebt. Het lied “op straat” (vertaling van “Streets of London”) van Guus Meewis schiet dan vaak weer even door mijn hoofd.

“Zie je daar die oude man

graaiend in een vuilnisbak

op zoek naar iets bruikbaars voor in zijn oude plastic zak.

Net iets teveel meegemaakt

waardoor die dakloos is geraakt,

praat in zichzelf over hoe het vroeger was.


En dan zeg jij 

dat je eenzaam bent

omdat het even tegenzit.

Loop even met me mee door de stad en kijk 

wat er gebeurt op straat dan zul je zien dat 

het met jou zo slecht niet gaat”

Straks weer afscheid moeten nemen van mijn grote liefde blijft lastig en gaat meestal met een “brok in mijn keel” dus misschien nu maar wat eten voordat ik voorlopig  geen hap meer hierdoor heen krijg. Het is vrijdag couscousdag dus hoe deze reis beter af te sluiten dan met een lekkere groentetajine. Vlees smaakt me vandaag nog niet echt en sinds ik een keer in de souks bij de slagerij afdeling ben gaan kijken waar kippen, konijnen in kooien worden verhandeld. De kippen voor je ogen geplukt en geslacht worden en twee tentjes veder in een tajine op een vuurtje staan te stoven...Dan overweeg ik wederom om nog minder vlees te gaan eten. Waar dit bij ons in Nederland buiten ons oog om in mega pluimveehouderijen gebeurt vind dit slachtproces hier gewoon op straat plaats. Niet echt leuk om naar te kijken natuurlijk. Confronterend maar toch ook verhelderend. Wat ze precies met de konijnen doen wil ik dan ook liever niet weten. Ik eet in ieder geval geen konijn ...dat weet ik wel. Aan mijn tajine veggi kan ik daarom met een gerust hart beginnen.

Nog gauw een berichtje aan Khadija die nog gezellig een weekje bij haar moeder blijft en me vertelt dat ze ook de Marokkaanse nationaliteit voor haar zoon heeft geregeld. Ik ga haar vast en zeker een keer opzoeken in Amsterdam. En nog een berichtje aan een aantal vrienden uit Rabat die ik de volgende keer weer hoop te zien. Het was en korte trip dit keer maar niet zonder reden....want er staat over een paar weken een lange en verre reis gepland...een nieuw en weer heel ander avontuur.

Leuk dat jullie weer hebben meegereisd en wie weet tot snel...

Au revoir Marrakech....a bientôt!






Musee de la femme en Riadh Imilchil

Gelukkig weer een beetje opgeknapt! Het is me hier nog niet eerder gebeurd maar nu heeft het me toch twee dagen van mijn plannen beroofd. Iets verkeerds gegeten lijkt het, gezien de klachten, en daarmee helaas gekluisterd aan het appartement. Maar vandaag weer redelijk fit en de plannen weer oppakken...dus:

To do 1: Het in maart 2018 geopende  “Musee de la Femme” midden in het hart van de Medina. Het staat sinds die tijd al op mijn lijstje om een kijkje te gaan nemen. Gezien de locatie zal het wel even zoeken zijn dus neem ik er rustig de tijd voor om via de straatjes van de Souks het museum te vinden. Met her en der vragen en links en rechts nog wat shoppen sta ik toch nog redelijk snel voor de mooie houten deur van het museum. Het is elke dag open tot 18.30 dus ga eerst lekker lunchen in het zonnetje op het dakterras van “Le table de Medina” net om de hoek. Een eenvoudig maar sfeervol restaurant. De traditionele Harira(soep) met dadels smaakt prima en de sinaasappel/bietensap met verse gember zorgt voor nog wat extra vitamines. In het iets verderop gelegen Souk Kafe is het daarna nog lekker even onderuit zakken op het zonnige terras met een cappuchino 

Dan naar het museum waar ik voor 30 dirham (€ 3) een entreekaartje wil kopen. Dit geeft een klein oponthoud want de kassiere  kan mijn 100 dirham niet wisselen. Dus loop ik eerst nog even naar een winkeltje om de hoek voor een zakje chili kruiden. Een van de vele kruiden die ik hier koop om mee naar Nederland te nemen. Smaakvol en niet duur. En dan toch eindelijk de Riadh in waarin het museum is gevestigd.

Beneden hangen een aantal mooie gekleurde kleden. Handgemaakte tapijten door de Berber vrouwen uit het Atlas- en Rifgebergte en er is een korte film te zien over dit traditionele werk van de vrouwen. Op de eerste verdieping sieraden en praktische gebruiksvoorwerpen waaronder bijzondere pantoffels en mooie terracotta. Op de bovenste verdieping traditionele kostuums en schilderijen.

Mijn oog valt op het Franse gedicht wat aan de wand hangt: Met als titel:  

 jouw opener...Het bevat een mooie anekdote over (de)vrouwen:

“J’etais femme parmis les femmes.

Etre unique, tu m’as élue. 

Que puis-je t’offrir en contrepartie

sinon mon moi en toi le plus inconnu?”

“Ik was vrouw onder de vrouwen.

Om uniek te zijn heb jij mij gekozen.

Wat kan ik je in ruil aanbieden als mijn mij in jou het meest onbekend is?”

Dit laat gelijk weer even zien hoe lastig de letterlijk vertaling in het Frans soms is?  

Het is een klein museum en geeft de hedendaagse voorwerpen gebruikt door vrouwen mooi weer. Alledaagse voorwerpen die niet als kunst zijn gemaakt maar die inmiddels een grote artistieke waarde hebben.

To do 2: Mijn volgende bezoekje is nu aan de beurt.

Ik breng de kleine tajine die ik onderweg heb gekocht terug naar het appartement en ga dan op zoek naar een Riadh met een geheel andere bestemming. Eentje waarvan er hier volgens schatting wel zo’n 7.000 zouden zijn in de medina: de traditionele Riadhs als toeristenaccomodatie.

Het begint inmiddels te schemeren dus dat zal het zoeken er niet gemakkelijker op maken maar met de Maps.me app kom ik een heel eind. Met wat heen en weer geslinger sta ik nog net voor donker bij Riadh Imilchil niet ver van het Bahiapaleis.

De reden dat ik deze Riadh bezoek is omdat ik uit verschillende hoeken heb gehoord dat deze Riadh van Nederlandse eigenaren is uit Sneek. De naam van de Riadh is ontleend aan het dorp Imilchil in het Atlas-gebergte. De plaats waar Mohammed, de patroon van de Riadh, vandaan komt en mede bekend is van het jaarlijkse huwelijksfestival waar mannen en vrouwen uit de bergen tezamen komen op zoek naar een geschikte huwelijkspartner. Anno 2019 zijn de meningen over dit traditionele huwelijksfestival hier steeds meer over verdeeld dus hoe lang dit nog zo blijft, is een grote vraag. Het festival is tegenwoordig ook toegankelijk voor toeristen als toeschouwer dus staat dan ook al enige tijd op mijn verlanglijst...niet te lang meer mee wachten dan maar?

Maar dat even terzijde want mijn bezoek is bedoeld om de Riadh te bezichtigen als evt. verblijf en kennis te maken met Mohammed. Ik wordt vriendelijk ontvangen door een jongen en als ik naar Mohammed informeer blijken er zelfs twee te zijn. Wat niet zo heel gek is als je weet hoe vaak de naam Mohammed hier voorkomt, hhh. Ik krijg een uitgebreide rondleiding, thee en wordt zelfs uitgenodigd om te blijven eten. Ik kook vis vanavond zegt Mohammed I met een glimlach. You are very welcome... Maar helaas ik heb een andere eetafspraak dus bedank hem hartelijk en geef hem mijn visitekaartje om contact te kunnen houden. Mohammed II haalt me in als ik terugloop naar het plein. Ik heb pauze dus loop wel even met je mee zegt ie lachend, ok? Tuurlijk...gezellig?

En zo is nagenoeg mijn laatste dag weer voorbij. Ik sla mijn sjaal lekker om mij heen want het is echt fris zo ‘s avonds. Morgen weer de spullen pakken en van het laatste zonnetje hier genieten......nog maat even niet aan denken dus.


Op de thee...

Vandaag weer een aantal dingen op de agenda: Op zoek naar nieuwe en leuke adressen in de stad, een bezoekje aan de “de pantoffelheld” van Marrakech en een gezellige theeafspraak bij de moeder en zuster van Kadijsha in de medina.

Ik ga eerst op zoek naar het kleine atelier van Monsieur Douani. Ik heb een paar pantoffels van een vriendin uit Nederland meegenomen voor reparatie en ik wil voor mezelf ook graag een paar kopen voor op de koude tegelvloer in het appartement. In de talloze shops waar ik gisteren was heb ik geen leuke kunnen “scoren” dus wie weet vind ik ze hier. Het is even zoeken voor ik het juiste winkelstraatje en zijstraatje weer gevonden heb. Helaas is Monsieur D niet aanwezig dus zal ik ergens eind van de middag terug moeten komen. 

Ik loop daarom terug het winkelstraatje in waar ik 2 informatieboeken aanschaf. Een over bezienswaardigheden in  Marrakech en een over de highlights van Marokko. In het Frans geschreven dus zo kan ik gelijk de Franse taal mee bestuderen?

Op de heenweg is mijn oog al gevallen op een mooie binnentuin van een restaurant met de naam La Famille. Via een inkijk achter een houten deur en een smalle hal/steeg die uitkomt op het terras van de groene en zonnige tuin. Er is nog net een plekje vrij aan de grote tafel. Ik bestel een traditionele nos-nos(half koffie/half melk) en een salade van couscous met gerstezaad, avocado, clementine, knoflookkaas, pompoenpitten, honing, munt en lemondressing met knapperig Marokkaans gekruid brood. De kaart is klein, elke dag iets anders maar altijd bio-maaltijden en vaak salades, pasta’s of pizza’s. En als je er toch bent...ook het winkeltje is een aanrader om even rond te sneupen. De lichte kleuren, het buiten-zijn en het organic food zonder gedoe sfeertje zoals het ook in Bart’s boekje “Little escapes” wordt omschreven maakt het inderdaad tot een pareltje in de drukke medina van Marrakech. Het ligt bovendien vlakbij het Bahiapalace, een van de trekpleisters van de stad. Goed te combineren dus met een bezoekje hieraan.

Het is heerlijk vertoeven maar ik moet nu opschieten want om 16.00 uur heb ik afgesproken bij Café de France op het plein om te verzamelen voor de thee afspraak. Dus daar lekker een plekje in het zonnetje op het terras met een verse jus d’orange toe en uitzicht op de drukte op het plein. Kadijsha laat haar schoenen nog even poetsen voor de gelegenheid en na een drankje vertrekken we met zijn vieren naar het huis van de familie van Kadijsha. 

Het is niet ver van het plein maar met alle straatjes niet gemakkelijk te vinden. Onderweg begroet ze een aantal bekenden in het Marokkaans en vertelt ze over haar jeugdherinneringen in de stad. Even later staan we aan een deur in een grote dichte muur en worden we vriendelijk ontvangen door haar oudste zus. Haar 86-jarige moeder komt voorzichtig schuifelend uit haar slaapkamer en begroet ons met een hartelijke lach. Schoenen uit als we de zitkamer betreden en daar staan al een aantal zoete lekkernijen voor ons klaar.

Tijdens de thee komen er allerlei verhalen los. Het verhaal van haar zus is daarbij wel het meest bijzondere en gelijk ook het meest trieste verhaal. Ze is haar man op 42-jarige leeftijd verloren in de Bosnië oorlog en bleef achter met drie zonen. Zijn foto hangt centraal boven de bank in de zitkamer. Dit heeft natuurlijk een enorme impact gehad op de familie. De liefde van haar leven, vertelt Kadijsha, die als jonge jongen al haar naam op zijn schouder heeft laten tatoeëren nog voordat hij met haar kon trouwen. Ze heeft nu nog de zorg voor haar moeder en haar jongste zoon en dat doet ze echt met verve...petje af??

Even later komt de knappe 26 jarige zoon van Kadijsha binnen, die duidelijk de Surinaamse roots van zijn vader heeft, hij heeft spontaan het vliegtuig naar Marrakech genomen vanuit Amsterdam en begroet zijn grootmoeder op een mooie en warme manier. Misschien lukt het om nog een keer naar Nederland te komen als haar gezondheid het toelaat, lacht ze. Ze is gek op de Bijenkorf? Maar nu is haar dochter er om leuke dingen hier met haar te doen...ook goed?

Na een aantal kopjes thee en koekjes die we natuurlijk niet mogen weigeren zeggen we elkaar gedag en gaan we ieder weer ons eigen weg. Ik ga weer op weg naar Monsieur Daoudi met de pantoffels en tref hem nu zittend op zijn krukje aan, druk aan het werk met weer een paar baboosh.  Als ik hem vraag of hij de pantoffels kan repareren stuurt hij zijn vriend direct op pad voor twee nieuwe kwastjes in de juiste kleur. In een klein half uurtje, waarin ik even voor mezelf kan rondneuzen in het piep kleine atelier, heeft hij ze inmiddels gerepareerd en me van alles verteld over zijn internationale uitstapjes als ambachtelijk pantoffelmaker. Geen kosten hoor zegt hij lachend als ik hem vraag wat hij van me krijgt. Ik laat hem de riem zien die ik eerder al eens bij hem heb gekocht en beloof dat ik nog eens terug kom. Heb helaas bij hem geen leuke pantoffels voor mezelf kunnen vinden dus nog even verder op zoek en gelukkig vind ik die vrij snel in een kleine shop bij hem in de buurt. Nu dan ...terug naar het appartement en wat te eten meenemen onderweg en dan lekker met mijn nieuwe pantoffeltjes onderuit op de bank.

Shoppen in de Souks...

Wat is je favoriete dag van het jaar is de vraag die ik op het labeltje van mijn Pickwick theezakje lees...

Het antwoord laat niet lang op zich wachten want wakker worden in Marrakech met een Hollands kopje thee komt aardig in de buurt van mijn favoriete dag.

Na een goede vlucht gisteren en een heerlijke nacht, die overigens wel behoorlijk koud hier is rond deze tijd, start de dag met een lekker warm zonnetje. De huizen zijn koel in de zomer en koud in de winter maar gelukkig werkt de airco in het woongedeelte en met een pak dekens en een warme pyama is het goed te doen. De douche is in ieder geval lekker warm en voor op de koude tegelvloer ga ik straks maar op zoek naar een paar  “Babooshes” , traditionele Marokkaanse pantoffels. In de middag is het weer rond de 21 graden dus vroeg de deur uitgaan heeft geen enkele zin(hhhh)

Ik heb wat zaken op mijn inkopelijst staan en heb dit keer ruimbagage bijgeboekt dus er kan weer wat mee terug worden genomen...dus de Soek in om te speuren naar de leuke spullen die op mijn wensenlijstje staan.

Ik ga eerst op zoek naar twee slaapkamerlampen dus dat wordt weer afdingen in de lampenshops. Als je van de Marokkaanse stijl houdt dan kun je hier te kust en te keur allerlei metalen lampen kopen die meestal een mooi lichtdoorlatend effect geven. Het afdingen is weer een kwestie van aftasten. In het algemeen is mijn ervaring, hoe dichter bij het grote plein des te hoger de prijzen. Maar dat bekent vaak ook meer onderhandelingsruimte.

De twee verkopers in de winkeltjes die ik bezoek laten duidelijk merken dat ze geld nodig hebben en laten weten dat er niet veel (kooppubliek) rondloopt op dit moment, kortom ze willen heel graag verkopen tegen een misschien wel gunstigere prijs in mijn voordeel. Regel (van fatsoen) is wel dat het een fair spel blijft waar zowel in het belang van de koper als de verkoper wordt gehandeld en waar beide partijen een  goed gevoel aan over houden.

Hij vraagt 850 dirham voor de twee lampen en met enige vasthoudendheid mag ik ze uiteindelijk meenemen voor 500 dirham. “Are you still smiling?” vraag ik hem als hij de lampen stevig voor me inpakt. Yes, ofcourse zegt ie lachend. You are a very strong but nice woman...like a Berberwoman? Zo kan ook ik dan weer blij met mijn nieuwe aankoop de deur uitlopen.

En als ik daarna straks doorloop naar de tassenafdeling begint het spel daar weer opnieuw...Maar eerst ga ik een terrasje opzoeken met een plekje in de zon. Voordeel is dat het niet zo druk is vandaag dus dat lukt vrij snel. Ik vind een plekje bij “Zeitoun” aan het plein waar ik net lekker in het zonnetje aan een cappuchino zit als een dame me vraagt of ze met haar vriendinnen bij me mogen komen zitten. Natuurlijk, zeg ik en ze stelt zich voor als Coco uit Los Angeles en dat ze met een paar vriendinnen uit Madrid en de hotelmanager op pad is. Ze verblijven in Villa Vanille, een complex in de palmentuin, 7 km buiten Marrakech met een groot terrein met allerlei dieren en een zwembad. Ze hebben net een paardenrit gemaakt in de palmentuin en zijn nu in de medina om te shoppen.

Coco blijkt van oorsprong Koreaans en dat geeft een leuke gespreksopening als ik haar vertel dat mijn schoondochter (in spe) ook uit Korea komt. We hebben leuke gesprekken en bestellen vers fruit en Churros met chocoladesaus. Imane (de hotelmanager) die uit Essaouira komt koopt op het plein ook nog met een enorme suikerspin. De Spaanse dames steken na 15 jaar maar weer eens een sigaret op. Ach ja, waarom ook niet...we zijn op vakantie?? Na een gezellige “pauze” nemen we afscheid en loop ik daarna naar de tassenafdeling....de volgende uitdaging. 

Als tassenliefhebber kun je hier ook je hart ophalen. Stoffen, leren en rieten tassen zijn er in alle soorten en maten te koop. En ook hier weer in de onderhandeling dus. Ik koop een klein rugzakje van leer met tapijtstof voor in de stad en een groter schoudertas om mijn spulletjes voor overdag in mee te kunnen nemen als ik een dagje op pad ga. Voor een mooie nieuwe rieten boodschappentas loop ik naar “Place des Epices” waar naast een kruidenmarkt ook de rietvlechters hun koopwaar aanbieden. Op deze tassen/hoeden kun je je eigen tekst/naam laten borduren of een van de standaardteksten uitzoeken. Ik bestel er eentje en betaal alvast de helft (65 dirham) vooruit. En na een half uurtje kan ik mijn eigen exemplaar ophalen. Op de Place des Epices zitten ook een aantal leuke restaurants/terassen (Café des Epices, Nomad) waar je relaxed kunt wachten. Tot mijn verassing komen ze me de tas brengen als ik nog op het terras zit. Service tot buiten de deur..La Vie Est Belle?

Het wordt gauw fris als de zon is onder gegaan dus tijd om terug te gaan naar het appartement. Onderweg een pizza meenemen en zo is de eerste dag alweer voorbij. Maar wel lekker relaxed als je in je eerdere bezoeken al veel van de stad hebt gezien.

Ik krijg een bericht met foto van Kadijsha samen met de andere medepassagiers op mijn heenvlucht van gisteren. Morgen afspreken bij Café de France en op Marokkaanse theevisite bij mijn moeder? Nou, dat lijkt me heel gezellig...tot morgen!

Marrakech...almost home again


Als de kerstboom is opgeruimd en er weer een hele gezellige tijd achter de rug is...wat is er dan beter dan het vliegtuig pakken en weer terug te gaan naar mijn geliefde Marokko?

Dus...let’s go!

Voor de eerste keer met de trein naar Schiphol-AirPort. Een rechtstreekse en prima verbinding overigens die me vanaf Heerenveen binnen twee uur tot in de hal van het vliegveld brengt. Het is rustig in de trein en als de controleur langs komt met een nogal automatisch klinkende “goedemorgen”,  gooi ik er een bijzonder vriendelijk goedemorgen tegenaan om hem van de automatische piloot te krijgen..en dat werkt.. Er volgt opnieuw een groet met een “gemeende lach”?

Ook bij de douanecontrole op het vliegveld is het relatief rustig bij de douanecontrole en als ik mijn flesje water en frisdrank in de prullenbak wil droppen blijkt dat ik deze gewoon weer mee mag nemen. Tenzij ze kunnen ontploffen zegt de douanebeambte, hhh. Nou ik ga graag de lucht in zeg ik tegen de man, maar niet op die manier?

Het vliegtuig zit maar halfvol en we vertrekken iets later omdat er nog 2 passagier ontbreken. Gelukkig komen de twee zussen nog net op tijd het toestel binnenstormen. Met een lege stoel tussen mij en mijn buurvrouw ziet het ernaar uit dat het een comfortabele vlucht gaat worden. Tenminste als het hondje aan de andere kant van het gangpad straks ophoudt met “piepend blaffen” Nou ja, anders maar de koptelefoon met muziek op...Het zijn Italianen en zo te horen hebben ze er al een lange reis opzitten. De hond zit in een bench maar mag niet op schoot staan i.v.m turbulentierisico. Tja en op de grond vind ie niet echt leuk...Ik erger me weer even aan de “regels” die veiligheid moeten dienen maar die nu (bij geen turbulentie) vooral storend zijn voor een comfortabele vlucht voor het dier en de passagiers.

Ter afwisseling van mijn meegebrachte broodjes bestel ik een tapas-arrangement met een wijntje en raak gezellig aan de praat met mijn Nederlands-Marokkaanse buurvrouw. Ze gaat op bezoek bij haar 86-jarige moeder in Marrakech. Zelf woont ze al bijna 30 jaar in Nederland met haar 26 jarige zoon. Ooit als jong Marokkaans meisje getrouwd met een Surinaamse man en mee naar Nederland gekomen. Een huwelijk wat helaas niet lang stand hield. Ze verteld me haar verhaal van de moeilijke tijd die ze had als alleenstaande moeder met een driejarig kind en onvoldoende inkomsten om in Nederland te kunnen verblijven. Gelukkig had ze een “goede werkgeefster” die haar toen per direct een beter arbeidscontract aanbood waarmee ze kon blijven. Ze was kapster maar is inmiddels buschauffeur in Amsterdam.

Ze ziet er goed uit voor haar 51 jaar en ik had ingeschat dat ze van Antilliaanse afkomst was totdat ze me van haar Marokkaanse moeder vertelde. Ze heeft een een biertje besteld maar verteld me dat als zij in Marokko is, daar uit respect geen alcohol drinkt. Een soort van dubbelleven zegt ze. In Nederland met vrienden naar de kroeg en in Marokko de normen en waarden daar respecteren. Ik vind het een mooie manier van kijken en omgaan met verschillende culturen ook al hoor ik regelmatig “hypocriet” als oordeel hierover vallen....wat ik erg negatief en jammer vind.

Hoe dan ook...proost!

Mijn tapas smaakt goed, alhoewel de kaas een typisch schimmelsmaakje heeft. Maar blijkt toch geen schimmelkaas te zijn zoals mijn buurvrouw mij probeert gerust te stellen, hhh! Bakje dus bij de stewardess maar omgeruild voor een verse....

We kletsen gezellig door met een drankje...over het leven. En als we het over “trouwen, getrouwd zijn en scheiden hebben blijkt dat we daar allebei wel een beetje dezelfde ideeën over hebben. Nee, voor mij niet meer hoor zegt ze ...en zegt lachend dat ze dan wel een “dildo “ gaat kopen ...en zich gelijk verontschuldigd voor haar spontane uitspatting, hhhh. Ik ben inmiddels aardig gewend aan de openhartigheid van mensen, zeg ik, lachend. Vanaf dat moment is het ijs gebroken tussen ons (als er al “ijs” was) We hebben vermakelijke en interessante gesprekken.

Ons plezier gaat dan ook niet voorbij aan het stel dat achter ons zit en hoort van onze Marokko ervaringen. Ze vragen ons naar tips voor hun weekje Marrakech...en zo is er weer een nieuw contact gelegd en komt er weer een totaal ander verhaal los.

Ze komen uit Amsterdam-Zuid en hebben veel gereisd voor de KLM. Zij geeft nu nog les in de hulpverlening en is erg te spreken over haar Marokkaanse opvolgster. Na bijna  40 jaar gaan ze terug naar Marokko waar ze destijds een zwaar ongeluk hebben meegemaakt tijdens hun auto-vakantie. Zwaargewond in het ziekenhuis van Rabat gelegen met veel gebroken botten na het ongeluk waar ook een dode bij is gevallen. Heftig verhaal en hopelijk kunnen ze dit trauma nu afsluiten met een mooie en positieve ervaring in Marrakech.

We wisselen onze telefoonnummers uit voor als ze nog vragen hebben en wie weet treffen we elkaar deze week nog. Ik vlieg samen met ze terug dus dan benieuwd hoe het ze is bevallen.

Ja, zo staan we zomaar en alsnog mooi op tijd op het vliegveld van Marrakech. Gelukkig ook hier lekker rustig dus snel doorlopen... “Welkom” zegt de douanebeamte na weer een paar stempels in mijn paspoort te drukken. En het klinkt zeer gemeend!


Before I leave...

Dat was het weer, tenminste voor deze keer. Ik hoop heel snel weer hier te zijn en mijn weg verder te vervolgen. Ik heb een mooie tijd gehad en vond het natuurlijk erg leuk dat jullie hebben meegereisd aan de hand van de verhalen. Het zijn de verhalen die mensen een gezicht geven heb ik ook hier weer gemerkt en een kijkje in hun leven.

Misschien wel het mooiste verhaal van deze reis heb ik tot het einde bewaard. Het betreft het verhaal van een Joods echtpaar dat in 1962 Marokko heeft verlaten om terug te keren naar “Israël”. Het Israël waar veel joden vanuit Marokko naar zijn teruggekeerd op een zeker moment. Het zijn de Joodse wijken die de herinnering daaraan nog altijd gaande houden naast het aantal synagogen wat hier nog te vinden is. Dit echtpaar heeft hun dorp ruim 55 jaar geleden achter zich gelaten...als een gesloten boek. Maar zijn nu, vooral als wens van de vrouw, toch nog een keer hier om samen met hun dochter uit London de plek terug te zien. Inmiddels 82 en 85 jaar oud hebben ze een zware reis door de bergen gemaakt naar het dorp tegen de Algerijnse grens. Een reis om nooit te vergeten maar ook om nooit meer te maken. De tijd heeft veel veranderd maar om nog één keer op de deur van hun oude huis te kunnen kloppen...een emotionele en zware trip die het uiteindelijk toch wel waard was.

Het is de dochter die me dit verhaal vertelt vanachter haar computer als we samen in de lounge van het hotel zitten en ik even op haar spullen heb gepast. Zomaar ineens een mooi en bijzonder verhaal...

Als ik even later langs de receptie loopt zegt de dame achter het bureau dat mijn vlucht van morgen gecanceld is...”you can stay for another year” zegt ze lachend...ha, Yes I would like that?

Maar helaas “everything comes to an end??



Back to Marrakech

Vandaag de laatste dag in Marrakech. Gisteravond aangekomen met de trein uit Rabat. Het is altijd moeilijk om weer afscheid te moeten nemen of het nu van Rabat of Marrakech is...ze liggen me beide na aan mijn hart, hoe verschillend ze dan ook zijn.

Esther is zondag reeds terug naar Tetouan afgereisd nadat we eerst lekker hebben uitgeslapen en een relaxed ontbijt op het terras bij Le Gourmande ( veel beter dan gisteren bij Bert’s) hebben genuttigd. We hebben afscheid genomen bij de taxi naar de Gare Routiere. Maar een weerzien zal er zeker weer komen. Hier, in Zwitserland of misschien wel in Nederland. Want we blijken zoveel raakvlakken  en elkaar zoveel te vertellen te hebben. Het feit dat ze 10 jaar getrouwd is geweest met een Marokkaanse man is maar een voorbeeld...maar er is nog zoveel meer.

De treinreis gisteren liep voorspoedig. Dat dit niet altijd een vanzelfsprekendheid is blijkt vandaag wel weer als het nieuws laat zien dat er een trein is ontspoord op het traject Rabat/Sale - Kenitra. Een nog onbekend aantal doden en vele gewonden?

Ik stond gelukkig gisteravond veilig en wel weer op het station van Marrakech. Eerst gauw een toilet opzoeken daar want in de trein is dat, op zijn zachtst gezegd, geen aanrader! Op het station krijg ik nog een bericht van Monsif. We hebben elkaar helaas gemist in Rabat deze keer. Hij is druk met zijn “modellenwerk” en ik heb deze keer ook te weinig tijd gehad om nog andere vrienden te ontmoeten. Maar de volgende keer moet je me zeggen wanneer je weer hier bent dan  kom ik je opzoeken zegt hij. Nou, dat lijkt me erg gezellig, antwoord ik.

Alors...de laatste dag dus alweer, hier in Marrakech. Het hotel in Gueliz, waar ik de laatste nachten verblijf heeft een mooi zwembad dus een heerlijke verkoeling nog in deze periode. Ook al is het hier veel te warm voor de tijd van het jaar. Het hotel is bovendien vlakbij het treinstation dus kan ik er lopend naar toe...tenminste als je het kunt vinden en er niet straal aan voorbij loopt. De taxichauffeur verzekerd me ervan dat dit het hotel is als hij de auto stilzet. En ja, idd. achter een paar dikke palmbomen en met nog een paar brandende letters van de naam van het hotel sta ik op het juiste adres.

Ik heb deze ochtend een bezoek aan het trainingscentrum voor vrouwen gepland. Het is een restaurant in Gueliz waar vrouwen met verschillende achtergronden in een non-profit omgeving in zes maanden worden opgeleid voor werk in de profit-sector. Sommige zijn onopgeleid, gescheiden, weduwe of anders beperkt in hun kansen op een beter leven.

Het is er gezellig druk op het groene en schaduwrijke terras als ik aankom. Het menu op het krijtbord is al aardig uitgedund maar er staat nog een cesarsalade en een amandeltaartje op en het hoofdgerecht sla ik hoe dan ook graag over.  Veel te veel voor de lunch voor mij. Er lopen wel een stuk of zes Marokkaanse vrouwen in de bediening die worden begeleid door een vriendelijke dame die centraal op het terras staat. Het smaakt allemaal heerlijk dus ik laat graag een mooie fooi achter voor de service maar ook voor dit geweldig mooie initiatief. Een echte aanrader voor wie een keer in Marrakech is.

Na een time- out aan het zwembad vertrek ik naar de Medina voor een paar laatste inkopen en ik hoop ook daar nog even afscheid te kunnen nemen van mijn grote liefde...als er tenminste even tijd en gelegenheid is...inshallah!

Misschien samen nog even een chicha roken. Eigenlijk verboden hier maar ja, dat is er wel meer!

Het blijft een land van ongekende mogelijk- en onmogelijkheden.....

Rabat by night...

Het was erg gezellig gisteravond. Eerst lekker met zijn vijven op het dakterras gezeten met een drankje en onze ervaringen uitgewisseld en wat ons allen naar dit land heeft gebracht. We lopen daarna de wijk in op zoek naar een leuke bar/nachtclub. Er zitten een aantal in de buurt dus handig en snel bereikbaar.

We starten bij Privilege, een plek die ik nog niet ken. Het is een restaurant/bar waar inmiddels de DJ al aan het draaien is en nog een paar laatste gasten zitten te eten. We bestellen verschillende cocktails maar die laten erg lang op zich wachten. Als na een tijdje de DJ wordt afgelost door one-man livemusic op een keyboard veranderd de muziek in meer Arabische klanken en komt de tent los. De studenten lijken het niet echt leuk te vinden en willen graag een kijkje nemen in Barrio Latino. Ze hebben gehoord dat het daar erg leuk is. Ik heb daar zelf ook een hele goede herinnering liggen dus rekenen we onze drankjes af om te kunnen vertrekken. Wat ook ontzettend lang duurt.

De sfeer zit er al aardig in als we in de restaurant-bar arriveren. Maar het is er erg druk en de muziek en sfeer zijn ongeveer van hetzelfde als in Privilege dus kijken we elkaar vragend aan en besluiten toch maar op zoek naar een andere bar te gaan. Maar het is erg leuk om even terug te komen op een plek waar je geweldig mooie herinneringen aan hebt overgehouden?

We proberen Vertigo een restaurant-lounge bar. Hier is de muziek prima en is er boven een heerlijk loungegedeelte met comfortabele banken dus bestellen we er nog maar eentje. Om 2.00 uur sluiten bijna alle gelegenheden dus net iets voor twee gaan de lichten aan en wordt ons vriendelijk verzocht de tent te verlaten. Dus gaan we op zoek naar een taxi voor de drie studenten, nemen afscheid en loop ik samen met Esther weer terug naar ons appartement. Het was voor haar een lange dag en ik kan ook wel een paar uur slaap gebruiken.

Als we wakker worden is het zonnetje al volop aanwezig. Eerst maar even een lekker ontbijtje doen. We lopen naar “Bert’s” een koffiehuis waar ze ook verschillende ontbijten serveren. We gaan voor de “Beldi” het traditionele Marokkaanse ontbijt maar helaas komt de serveerster ons mededelen dat er geen Msemen meer zijn en we dus een andere keuze moeten maken. Ook de jam blijkt op...hoe dan...een van de meest basic onderdelen van het ontbijt hier. Zelfs de bediening laat erg te wensen over dus maar goed, het is wel lekker zitten op het terras.

Ik koop een pen van een voorbijkomende verkoper die me natuurlijk veel meer dan 1 pen probeert te verkopen en zijn slimme trucjes daar voor gebruikt. Hij legt er eerst twee voor me op de tafel en ik vraag wat ze kosten....20 dirham zegt ie. Ik zeg dat ik er maar 1 wil kopen en wat die kost...10 dirham antwoord hij. Ok, zeg ik en hij legt er vervolgens een derde bij. Hmm, nu zijn het er dus drie voor 20 dirham??? Ik zeg dat ik aan 1 genoeg heb en betaal hem de 10 dirham. Slimmerik!

We gaan daarna terug naar het appartement om wat te relaxen alvorens we weer voor een volgende avontuur de stad ingaan.

Rond een uur of 16.00 pakken we de tram naar de Hassan Tower en maken we een wandeling langs de boulevard naar de vuurtoren. Lekker uitwaaien aan de kust en onderweg snoepen van een pindareep en een portie gekruide kikkererwten bij een paar standjes langs de route. We wandelen door tot zonsondergang en eten dan snel iets op het terras van “ le Rempart” in de muur van de oude Medina: Brochette van kalkoen met frites en een Marokkaanse salade. 75 dirham madam zegt de ober als ik hem vraag of we kunnen afrekenen. Lekker en goedkoop dus...

We proberen een taxi te pakken want we hebben met Anaelle afgesproken in ons appartement. Ze verblijft bij een gastgezin en is al een paar dagen ziek maar hopelijk voelt ze zich vanavond fit genoeg om met ons mee op stap te gaan. Maar dat blijkt op dit tijdstip nog niet eenvoudig. We duiken snel een WiFi-spot in om Anaelle te bellen en te kijken of ze “ in de mood” is. Gelukkig voelt ze zich weer wat beter dus spreken we af elkaar zo te ontmoeten in ons appartement.

Als we een beetje zijn bijgekletst gaan we eerst op visite bij Ra Chid, een bekende van Esther. Ze wil hem graag even opzoeken dus gaan we gewapend met een fles rode wijn naar hem op pad...met de taxi want hij woont in een appartement vlakbij het treinstation van Agdal, iets te ver om te lopen.

Aangekomen bij het appartement, het was even zoeken, klimmen we de 4 trappen op naar boven en worden we vriendelijk ontvangen door de oudere Marokkaan. Ra Chid is weduwnaar maar is “host” voor veel studenten die naar Marokko komen. Een sympathieke en vrolijke man die vol verhalen zit.

Een pittig avondje voor mij, want de drie zitten volop in het Frans te kletsen. Maar ik kan het redelijk volgen en doe mijn best om zo nu en dan ook iets te zeggen(hhhh) Met een paar wijntjes en wat versnaperingen is het een vermakelijke avond.

We gaan daarna de stad in en Ra Chid drukt ons op het hart dat als we vannacht geen taxi terug kunnen vinden, we hem moeten bellen.

Anaelle wil nog wat geld pinnen, wat zo traag gaat dat we bijna denken dat ze haar bankpas kwijt is, en dan stappen we in de taxi naar “Le Dhow” onze favoriete plek waar het gaat om lekkere muziek, drinken, dansen en loungen. Maar als we bij het voormalige piratenschip aan de Corniche aankomen staat er een lange rij om binnen te komen dus gaat het feestje daar, voor ons, niet door. Het is inmiddels 00.30 uur en al te druk dus...jammer maar helaas. Er zit niets anders op dan op zoek te gaan naar een taxi en ergens anders heen te gaan. Na enige moeite vinden we die en laten we ons afzetten bij Privilege. De muziek is daar vanavond in ieder geval beter dan gisteravond maar tot onze grote verbazing blijkt de alcohol op te zijn als we een cocktail willen bestellen...hoe dan zeggen we tegen elkaar...geen drank meer in een bar...impossible(hhhhh) Maar we laten de pret hierdoor niet bederven. Als de tent om 2.00 uur dicht gaat zoeken we een taxi voor Anaelle en zeggen haar gedag. Ze vliegt maandag weer terug naar Zwitserland.

Wij kletsen nog even na tot in de vroege uurtjes op het nog zwoele dakterras van het appartement. Wat een heerlijke en gezellige avond zo met de meiden en ...

Oh, oh, what a night(life) in Rabat!