Last day ...on tour!

Een vraag die ik me vaak op de laatste dag van een reis stel: wat wil ik nog heel graag doen en/of zien?

En meestal zijn er meerdere antwoorden(oh,oh)

In het noordoosten van de stad ligt de Palmeraie, de overblijfselen van de oorsprong van Marrakech als oasestad. Een reusachtige palmenoase en enorme ecologische uitdaging gezien de bedreigingen waaraan het gebied wordt blootgesteld. Verdorring en verstepping hebben de planten uitgemergeld, bomen verdord en de grond keihard gemaakt. Dus de tijd dringt om misschien nog iets van dit ooit weelderig groene en dichtbegroeide paradijs te zien.

In de Palmeraie zijn een flink aantal luxe hotels, villa’s en appartementencomplexen gevestigd. Een toeristisch luxeresort voor de jetset waar de golfbanen zomers permanent bewaterd worden en er enorme hoeveelheden drinkwater worden verspild. Drinkwater waaraan het de stadsbewoners steeds vaker ontbreekt. Het gebied staat al enige tijd op mijn verlanglijst, niet zozeer om een kamelenrit of een tocht met een quad te maken, ook al lijkt me dat een mooie manier om het gebied te verkennen.

Maar vooraleen indruk van het gebied opdoen, enerzijds als biotoop en anderzijds als landbouwgebied en het contrast te zien wat water of geen water kan veroorzaken.

Er is nog een tweede wens, een belangrijk thema zowel in het verleden als in het heden van Marrakech en wat alles te maken heeft met de problemen in de Palmeraie...

Water...praktisch gezien dus hoe het wordt verdeeld, getransporteerd en opgeslagen maar ook de symbolische betekenis van dit onmisbare natuurelement.

Het in 2017 geopende Musee Mohammed VI Civilisation de L’Eau, compleet gewijd aan de watercultuur van Marokko ten noordwesten van de stad, staat ook op mijn lijst.

Op zoek naar mogelijkheden dusom deze twee bezienswaardigheden die een aardig stuk buiten de stad liggen te kunnen bezoeken.

Ik begin met een bezoekje aan de Delegation du Tourisme op de Place Abdelmoumen Ben Ali hier in Gueliz.

De toeristeninfomatie van Marrakech staat niet heel hoog aangeschreven en ook de marketing op dit gebied laat volgens de reisdeskundigen behoorlijk te wensen over. Anders dan de wildgroei in excursiebureau’s, hotelbemiddeling en straatventers is er weinig onafhankelijke informatie te vinden. Maar er is een “Bureau de Tourism” hier in de nieuwe stad duseen mooie gelegenheid om zelf eens een kijkje te nemen bij het VVV van Marrakech(hhh)

Er liggen een paar brochures op een bureau en er wordt een plattegrond voor me naar boven getoverd uit een la in een nabijgelegen kamer/kantoor.

Ik wordtvriendelijk van informatie voorzien als ik naar de routes van de Bus Touristique vraag.

Verder lijkt het in het niets op de toeristeninformatiepunten in Nederland.

Geen displays met foldermateriaal en geen verkoop van souvenirs of wat dan ook maar.

Het is niet meer dan een “verwijsbureau” maar dat werkt ook.

Ik wordt naar de rode parasol van Marrakech City Tours aan de overkant van de weg verwezen.

Ik heb de dubbeldekkers met panoramadek al vaak voorbij zien komen. En ook al weet ik dat ze een handige oriëntatie kunnen zijn in een stad en veel bezienswaardigheden in hun route hebben, het super toeristische karakter houdt me toch enigszinstegen.

Maar er zijntwee routes blijkt:de Tour Historique(route rood) en de Tour Oasis(route groen)

De groene route gaat zowel door de Palmeraie en maakt ook een stop bij het Watermuseum dus ben ik snel om en koop een kaartje voor de bus en het museum.

De buskaartjes zijn 190 dirham(€ 19) en 48 uur geldig. Het kaartje voor het museum 45 dirham(€ 4,50)

En ook al heb ik maar éen dag,ik kan beide routes vandaag nog doen verzekert de verkoper van de kaartjes me. Dus opstappen en wegwezen...”Lets do Marrakech in one day”

Ik start tegenover “La Renaissance” waar ik gisteren van het prachtige uitzicht over de stad heb genoten niet met een lunch maarmet een Flag special, een prima Marokkaans biertje.

Op het mooie dakterras met bar op de zevend etage van dit vier sterren hotel. Het zwembad is alleen wel aan een opknapbeurt toe maar inhet donker zal ditwellicht minder opvallen en de locatie op zich is prachtig...een aanrader!

Ik plug mijn gekregen koptelefoon in en zoek de Engelse informatie op.

In het Frans mis ik nog teveel vrees ik. Bij stop 5 stap ik uit, als enige passagier weliswaar.

Het moderne museum zit gelijk aan de overkant van de weg.

Ik ben aangenaam verrast...want dit architectonische opvallende gebouw laat op een overweldigende en hypermoderne manier de meest uiteenlopende facettenvan water zien.

Interactief en met multimediale presentatievormen.

Een bijzondere ervaring.

Het geadviseerde uur is te kort om me er echt in te verdiepen maar mijn eerste indruk is zeer positief. Nederland heeft internationale faam op het gebied van watermanagement...nou hier kunnen ze er ook wat van!

De Palmeraie bekijk ik rijdend vanuit de bus en ik krijg een aardige indruk van het gebied en zie het bizarre contrast van bloei aan de binnenkant van de muren en aan de buitenkant een natuur die verdroogd en verlept is.

De verdeling van water en de bouw van nog meer golfbanen en luxe complexen kan het lot van de palmenoase bepalen dat wordt hier wel bewezen.

Een bijzonder en magisch gebied wat ik graag nog een keer op de rug van een kameel van dichterbij wil bekijken...in een Sunset Tour.

De bus stopt ook bij de Jardin Majorelle/Musee Yves Saint Laurent die ik eerder al eens heb bezocht en daarom nu aan me voorbij laat gaan...maarvoor nieuwkomers is dit één van de must-sees van Marrakech.

Terug bij mijn beginpunt neem ik even een pauze met een smoothie bij het café Negotiants en een heerlijke shoarmarol van Sultan en stap ik vervolgens op de rode tour...let wel beide bussen zijn rood, zowel die van de groene als de rode tour...en laat de Tour Historique relaxed aan voorbij glijden.

Ik ken alle bezienswaardigheden en ook deze tour geeft je een prima gelegenheid om veel te bekijken en in- en uit te stappen waar je wilt.

Stop 18 zit vlakbij mijn hotel dus daar eindigt de reis.

Het was een eenuiterst relaxte en productieve laatste dag on tour...al zeg ik het zelf!

Tja en dat was het dan weer...tenminste voor deze keer.

Au revoir Marrakech, au revoir Maroc...a la prochaine!

Jet set...

Een “inbegrepen ontbijt” op het terras van mijn hotel. In de review van het hotel slecht gewaardeerd maar de jus is vers, de cappuchino prima en de selectie (zoete)broodjes met eenvoudig beleg(kaas, boter, jam en een gekookt ei) gewoon typisch Marokkaans dus wat mij betreft niks mis mee...het is maar wat je er van verwacht en veel verwachtingen zijn opgehangen aan de eigen normen en waarden van mensen weet ik.

Tegenover me zitten drie Marokkaanse vrouwen op de stoeprand aan de overkant van de straat.

Ze drinken koffie,niet meer dan dat zo te zien.

Anders dan een paar lege dozen hebben ze niet bij zich.

Op de achtergrond zijn de bouwvakkers druk aan het werk met de bouw van een appartementencomplex.

Ik kan mijn nieuwsgierigheid toch niet bedwingen en loop na het ontbijt even naar ze toe om een praatje te maken.

Het blijken “femme de menage”, schoonmaaksters die even pauze hebben.

Op beide hoeken van de straat zitten twee bloemenwinkels, een luxeartikel hier in Marokko.

De met verse bloemen opgemaakte bloemstukken en boeketten staan er in alle kleuren te pronken.

Prachtig...als je er van houdt(hhh) Ik geniet vooral van de geur en de mooie losse exemplaren(rozen, lelies etc,) die volgens de verkoper in Marokko worden gekweekt.

Hmm, geen Hollands exportproduct dus.

Er zitten nog een flink aantal bloemenstallen langs de centrale markthal en ik krijg een paar mooie rozen aangeboden. De keuze is reuze en er is kennelijk een markt voor al zou je dat gezien de vraag en het aanbod op deze plek niet verwachten.

Na mijn bezoekje aan het El Mansour hotel gisteren ben ik een kijkje gaan nemen in het Ensemble Artisanal en daar krijg je inderdaad een goede indruk van alle handgemaakte producten en de prijzen maar het was er erg rustig. Misschien omdat het zondag was en veel winkeltjes dicht waren.

Alleen het terrasje op het plein was gezellig vol met mensen voor een drankje/lunch.

De zondag is meer een dag van de wandel dan van de handel lijkthet.

Dat bleek ook in het nabijgelegen Cyber Parc waar weinig open was en de mensen vooral aan het relaxen en picknicken waren.

Een heerlijke plek om even doorheen te lopen maar weinig te doen.

Bij terugkomst in Gueliz breng ik nog een bezoekje aan de Katholieke Eglise des Saints-Martyrs de Marrakech.

Het hek is open en binnen wordt er druk gerepeteerd door een klein orkest met koorzangers.

Als de grote kerkdeuren achter me sluiten geef ik me daar maar even over aan de koelte en de rust van de akoestische geluiden in een kleurrijke en serene omgeving en voordat ik de kerk verlaat steek ik traditiegetrouw nog even een kaarsje aan voor mijn dierbaren. Een gebaar wat mij eerder niet mogelijk had geleken in een Islamitisch land.

Maar zo zie ik weer eens dat aannames en vooroordelen een vertekend en allesbehalve reëel beeld op kunnen leveren....

Ik laat een kleine donatie achter voor Caritas Maroc die hulp bieden aan gezinnen in nood.

Een kleine druppel op een gloeiende plaat maar “Do your little bit of good, where you are. It’s those little bits of good put together that overwhelm the world” - een mooie uitspraak van Desmond Tutu-

Na de bloemenweelde en planten in mooie terracotta struikel ik hier bijna over een poes met 4 kittens, ze liggen languit op de stoep voor een winkeltje.

Bij een boom staan bakjes water maar moeders lust graag een paar stukjes van mijn overgebleven broodje wat ik heb meegenomen van het ontbijt.

Aan het eind van de hal zit een dierenwinkel met vogels, cavia, marmotten en een paar vissen in een aquariumbak(de rest van de bakken zijn leeg)

In een curverbak met hooi en groen zit een nest cavia’sen voor ik weet sta ik met een jonge cavia in mijn hand.

Schattig maar iets wat bange oogjes kijken me aan en ik zet het kleintje dus snel en veilig weer terug bij moeders. De verkoper is tevens houtbewerker en laat mij zijn gemaakte producten zien van olijf-, kokos-, citroen-, arganhout en nog vele andere houtsoorten zien.

Met een handige opscheplepel en een mooie vijzel loop ik weer terug naar het hotel.

Er wordt op de deur geklopt...

Het is de “femme de menage”

Ik laat haar binnen en pak mijn spullen in voor het zwembad zodat zij haar werk kan doen en ik me verder kan voorbereiden op deze dag....

De nieuwe stad en Gueliz in het bijzonder is het uitgaansgebied van Marrakech. Je kunt hier doorfeesten tot diep in de ochtend.

Marrakech heeft zich in de afgelopen jaren steeds meer als een trendy partystad op de kaart weten te zetten met een bruisend nachtleven. Met een aantal hypermoderne disco’s en clubs lokt de stad feestgangers.

Internationale dj’s, dansvloeren, lasershows, live-optredens, shishalounges en thema-avonden creëren een scène met een kapitaalkrachtige, chic of extravagant uitgedoste klantenkring.

Prostitutie en homofilie is illegaal maar alom aanwezig.

Wat dat betreft heeft Marrakech op de traditionele gebieden van het uitgaansleven zoals opera, ballet, klassieke muziek en theater relatief gezien weinig te bieden.

Maar de partygangers en de zgn. jetset heeft deze stad weten te vinden...ook al weten sommige misschien niet eens dat ze in Marokko zijn.

Het is een scène die overal op de wereld wordt gecreëerd...en zo tref ik weer een mooi statement voor mijn studie(hihi)

Het nachtleven...Ik heb er nog niet veel van gezien maar zal me er ongetwijfeld een volgende keer(bij een betere gezondheid) verder in verdiepen.

Voor nu is zelfs de temperatuur van het onverwarmde zwembad al iets teveel van het “koude” om het zo maar even te zeggen.

Ik ga voor de lunch het, volgens mijn reisgids beschreven, “bijzonder stijlvolle brasserie-restaurant van het La Renaissancehotel bezoeken en alvast even een kijkje nemen op de zevende verdieping, de bar met panoramaterras. Parijse chic voor nachtvlinders, ik ben benieuwd...

Rebooten in de nieuwe stad...

Onder het genot van een lekkere cappuchino start mijn dag vandaag in Royal Mansour, hét luxehotel van de stad.

En als je niet vermogend genoeg bent om hier te logeren(2pk vanaf € 900) kun je wel gewoon genieten van de bijzondere ambiance van het hotel.Hier verschaft de koning staatshoofden en regeringsleiders die Marrakech bezoeken onderdak.

Het is een complex met 53 ‘riads’ en één van de accomodaties die in 2016 door de Fondation Mohammed VI(de milieuorganisatie van de koning) bekroond zijn met een “clef verte” (groene sleutel)

Eerderbezocht ik ook het legendarische hotel La Mamounia met zijn uitgestrekte tuinen en een eigen casino dat na een jarenlange verbouwing met veel pracht en praal in 2009 is heropend.

Maar ondanksde gewonnen internationale faam kan de charme van dit hotel wat mij betreft niet tippen aan de sfeervolle ambiance hier in El Mansour.

Vanaf de Koutoubia Moskee kom je langs de begraafplaats “Sidi Ali Belkachem” en vind je links de lange oprijlaan van het hotel.

De wacht bij de prive-parkeerplaats vraagt of ik een reservering heb gemaakt maar laat me door als ik aangeef dat dat nog niet het geval is. Aan het eind van de lange rijen met palm- en olijfbomen doemt de ingang van het hotel op en stap je een open-air lounge in Arabische sferen binnen.

Zelfs de parkieten hebben hier een “Royal verblijf” .

Het is de entree tot het complex met de onafhankelijke riads in een tropische omgeving.

Het geluid van de vogels, stromend water en een zwoel muziekje creëren een oase van rust.

De voornamelijk Afrikaanse bediening, op het terras vlak naast het zwembad, loopt er smetteloos en bedreven bij. Dus strijk ik hier heerlijk “even” neer voor mijn kopje koffie...

De plannen zijn gesmeed voor vandaag. Vanaf hier ga ik een bezoekje brengen aan het nabijgelegen Ensemble Artisanal, de staatscoöperatie voor Marokkaanse kunstnijverheid.

Voor een eerste bezoek aan Marrakech is een bezoek hieraan zeker aan te raden.

Je krijgt er niet alleen een idee over enigszins reëele prijzen maar ook over hoeveel werk er zit in het maken van de ambachtelijke producten. De kwaliteit van de producten is vooral naar eigen beoordeling en het gebruik van het soort materiaal. De prijzen in de winkels van een Ensemble Artisanal staan vast maar wie niet bang is om te onderhandelen en stevig af te dingen kan de producten ongeveer 25% voordeliger bemachtigen in de soeks.

Vervolgens duik ik het Cyber Parc Arsat Moulay Abdessalem in, een multifunctioneel park met oude palmen en olijfbomen, een botanische tuin, campus, promenade, rustzone, cyberparc met touchscreens, expositieruimte, amfitheater en een tentoonstelling over de beginjaren van de telecommunicatie.

Daarna kom ik vanzelf in het luxe Quartier Hivernage terrecht en blijf ik voorlopig nog uit de brandende zon.

Wordt vervolgd....

Back on track...

Je verwacht het niet direct maar een virus slaat ook toe als het 28 graden is. Verkoudheid is als naam dan misschien niet echt toepasselijk maar de symptomen zijn gelijk. Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst verkouden ben geweest maar zal me hier gezien de koorts toch even aan over moeten geven.

Dus veel slapen, rusten en vitamine C.

Gelukkig voel ik me inmiddelsalweer een stuk beter.

Ik verhuis vandaag naar de nieuwe stad van Marrakech, Gueliz.

In vergelijking met de Medina een compleet andere wereld.

Brede avenues met palmbomen, groenstroken en parken, luxehotels en winkelcentra.

Voor wie even genoeg oude gebouwen en kronkelende steegjes heeft gezien kan hier lekker winkelen en uitgaan.

Ik zal mijn plannen enigszins aan moeten passen maar dat gaat vast de pret niet drukken.

Eerst een “café moitie” (zo wordt de nos-nos/half-half hier ook wel genoemd) op het terras en straks op het plein door naar de verkopers van versgeperst sinaasappelsap.

Ook de verkopers van papieren zakdoekjes op straat zijn blij met me(hhh)

Voor me speelt zich een laat ik zeggen “toeristisch” tafereel af.

Een locale muzikant op leeftijd die een oudere man met zijn instrument bespeelt, zijn vrouw die de foto’s neemt. Het geld komt later.

Sinds ik aan mijn master International Leisure, Tourism & Events Management ben begonnen merk ik dat ik ook op andere manieren naar het vermaak in de toeristenindustrie kijk.

Authenticiteit heeft veel meer vormen dan ik dacht en de manier waarop toeristen omgaan met de plaatselijke bevolking evenals andersom neemt soms ongekende vormen aan.

In mijn “mastertheses” (afstudeeronderzoek) zal dit vast ook aan bod komen.

Maar nu eerst,back on track...er zijn nog een aantal dagen te ontdekken!

Alles is bruikbaar...Souk El Khemis

Alles is bruikbaar...en dat is hier eigenlijk nog een understatement.

In de hallen bij de Bab Layadi, één van de 24 poorten in muur van de medina is een enorme overslagplaats...de Souk El Khemis.

Volgens mijntaxichauffeur zijn er maar 11 stadspoorten maar al snel blijkt dat hij ze kennelijk niet allemaal kent want hij zet me af bij Bab Debagh waar ik bij het uitstappen een bosje munt krijg aangeboden. For the smell Madam! Als ik het grote bord aan de muur zie valt het kwartje...

ik blijk bij de “tanneries” te zijn waar het leer wordt bewerkt en dat stinkt, weet ik.

Ik leg de taxichauffeur daarom voorzichtig uit dat hij me nog iets verder moet brengen want hij denkt echt dat hij me op de juiste plek heeft gebracht terwijl we nog vier poorten verder naar het noorden van de stad moeten.

De “tanneries” staan weliswaar ook mijn lijstje voor vandaag maar op de terugweg.

In de straten en steegjes van de Souk El Khemis tref ik een enorm assortiment aan waren aan en de recycling/kringloop van Marrakech.

Je kan hier een complete inboedel aanschaffen als je wil, nieuw of tweedehands of een onderdeel van wat dan ook maar. Koopjes, rommel, curiosa, recycling en oud roest...afvalscheiding a la Marocaine! De mannenwereld overheerst hier samen met de geur van de houtzagerij en benzinedampen.

Er wordt gesleuteld, geloogd, gesjouwd en geïmproviseerd en het is moeilijk te bepalen waar de grens tussen bruikbaar en voorgoed onbruikbaar ligt, tenminste in mijn referentiekader(hhh)

De armoede maakt dat hier eigenlijk helemaal niets wordt weggegooid totdat het helemaal is vergaan. Sinds de crisis in Nederland heeft de tweedehandsmarkt ook daar een enorme vogelvlucht genomen en onder het motto “milieubewust” lijkt het schaamtegevoel hiermee gepasseerd voor velen.

De economische sector hier blijkt een ongrijpbaar geheel.

Officieel moeten bedrijfseigenaren hun zaak registreren en belasting over hun omzet betalen maar er werken hier hele volksstammen in de informele sector die zowel aan de fiscus als aan de statistieken van de vitale economische sector is onttrokken.

Buiten de stadspoort Bab El Khemis is de vlooienmarkt, op donderdag, zaterdag en zondag is hier het meest te beleven. Ik ben hiervoor dus een dag te vroeg.

De Souk El Khemis is alleen op vrijdag dicht.

Overal in Marrakech kom je armoede tegen maar in dit deel van de stad is het een stuk zichtbaarder. Het hoort helaas bij het land. Arme moeders in nood met zieke en lijdende kinderen.

Toeristen kijken soms argwanend naar de bedelaars op straat maar geef gerust als je de behoefte voelt....er zijn er veel die het heel hard nodig hebben.

Er schijnt in Marrakech nog steeds een “markt voor baby’s” te bestaan.

Mahi Binbine, de eerder genoemde schrijver heeft hier een boeiende roman over geschreven “Le Seigneur vous les rendra”

Waarbij “roman” een wellicht iets andere voorstelling heeft, lijkt me. Ik hoop dat ik er een vertaling van kan vinden.

Ik probeer mijn weg weer terug te vinden richting het centrum van de Medina door één van de volgende stadspoorten. Steeds opnieuw weer vragen naar “La Place” en de stand van de zon zijn hierbij de beste hulpmiddelen. Een aantal poorten zijn wegens werkzaamheden niet toegankelijk dus ik zal een flink stuk langs de stadsmuur moeten lopen om bij de eerstvolgende ingang tot de medina te komen en dan eerst mijn weg richting de tanneries vinden.

Eenmaal binnen kom ik op een lokale markt terecht met de geur van vis, kruiden en vers brood. Het dagelijkse leven is er in volle gang en ook hier is geen toerist te bekennen!

De markt voorbij loopt er iemand met me mee op weg naar de wijk waar het leer wordt bewerkt ook al bedank ik voor zijn diensten.

Maar zijn “no money no honey” belofte maakt dat hij mij zonder schuldgevoel toch graag de weg wijst. De geur verraadt al snel dat we heel dicht in de buurt zitten.

Ik krijg eerst het Arabische deel te zien waar het kleine werk wordt verricht volgens mijn gids en daarna naar het Berber deel.

De dompelbaden liggen er kleurloos bij, het kleuren gebeurt alleen in de zomermaanden vanwege de temperatuur.

De huiden worden momenteel alleen in de naturel uitvoering bewerkt.

Eerder heb ik dit bijzondere proces ook in Fez kunnen aanschouwen dus hou ik het hier alleen even bij een kijkje nemen.

Een bezoekje aan het leerhuis mag natuurlijk niet ontbreken waar alle eindproducten voor de verkoop staan te pronken maar de prijzen liggen behoorlijk hoog dus mijn zoektocht naar een tas gaat ook hier niets opleveren.

Na het verlaten van het “Quartier des Tanneurs” waar je geen cafés en restaurants vindt kom ik bij toeval bij het “Orientalist Museum” ik neem afscheid van mijn gids en duik deze prachtige Riad in voor een verkoelend drankje op het dakterras om daarna de schilderijen van diverse kunstenaars, waaronder Salvador Dali, Kees van Dongen e.a. te bewonderen met Marokko als thema in hun kunstwerken ...wat een rust en koelte ineens, heerlijk!

En dan...als ik op de terugweg ben naar mijn appartement, na een stop voor een nos-nos(half koffie/half melk) en een panini met friet op het Place Djeema El Ftna, komt het toch nog tot een deal in één van de shops aan de Rue Riad Zitoun El Kedim en vind ik ik een mooie leren tas met een inzet van berbertapijt voor een even zo mooie prijs...nieuw en heel bruikbaar!

Via het gezellige Place des Ferblantiers loop ik via de steegjes binnendoor terug naar het El Badipaleis. Mijn voeten geven aan dat er vandaag meer dan genoeg is gelopen...

Het belangrijkste eerst...

De zon schijnt en al is het nog een beetje fris in de ochtend...de eerste groepjes met toeristen zijn in zomerse outfit al met hun gids onderweg als ik uit de muur van het paleis stap. Terwijl ik voor een ontbijt bij “Andalouse” op het terras neerstrijk gaan zij op weg om een kijkje te nemen bij de overblijfselen van een paleiscomplex uit de tijd dat Marrakech als hoofdstad onder de dynastie van de Sa’adiërs was.

De reden dat de Alawietensultan Moulay Ismael het El Badipaleis liet slopen. In tien jaar tijd wist hij met zijn daad van vernielzucht het geheel te vernietigen,alle herinneringen aan de Sa’adiërs uit te wissen en de marmeren platen te hergebruiken voor de bouw van zijn eigen residentie in Meknes.

Bij opgravingen zijn de funderingen en catacomben blootgelegd en zijn de gevels en tussenvloeren gerestaureerd en is het voormalige paleis tot op de dag van vandaag een geliefde en bezienswaardige ruïne en mooie tegenhanger van het Palais de la Bahia iets verderop waar de oosterse schoonheid nog steeds als decor dient.

Mijn eerste dag heb ik besteed aan heerlijk ronddwalen in de Soeks op zoek naar mijn favoriete geuren: sandelhout, amber, musk en jasmijn.

Ze zijn te koop in blokjes die thuis de mystieke geur van hier nog lang doen herinneren.

Ongeveer € 1 per stuk tenminste als je niet bij de eerste de beste koopt want sommige proberen het ook per gram te verkopen en dan ligt de prijs aanzienlijk hoger.

Tijd dus om je onderhandelingsvaardigheden en prijsbewustzijn te tonen(hhh)

Met 5 geurende blokjes ga ik weer verder op pad.

Ik wordt aangesproken en meegeleid naar “Artisan El Dar es Salam.

Je laten mee leiden is soms best spannend weet ik maar het brengt je meestal op mooie en verrassende plekken.

Via een kleine deur kom ik in een soort van gigantische schatkamer terecht bomvol met antiek, curiosa, houtwerk en sieraden.

De kans om even te kijken naar een Marokkaans theepotje zonder opzichtige decoratie en...because I like your smile, I make you a good price...zegt de verkoper uit de Sahara in zijn traditionele Touareq outfit. Ok deal ....en met een lief klein en gebruikt theepotje probeer ik door de smalle ingang tussen een groep met toeristen uit Bangladesh mijn weg weer naar buiten te vinden.

Tijd voor een lunch op een relaxed dakterras en die keuze is hier volop.

Ik vind een lekker plekje bij het Bazaarcafe waar Mimi de kat al gauw in de gaten heeft dat er kip in mijn “housesalad” zit en niet meer van mijn zijde wijkt na een stukje te hebben geproefd.

Via de smalle steegjes loop ik weer terug naar het plein waar de eetstalletjes al druk in de weer zijn om het diner voor te bereiden.

Ik zoek nog even verder naar een tas maar tussen de ontelbare exemplaren vind ik nog niet wat ik zoek maar “soi” morgen is er weer een dag...

Als ik lekker in het zonnetje zit te ontbijten en mijn plannen aan het smeden ben verschijnt er een brede glimlach in mijn blikveld, het is Driss die op weg van zijn ene Riad naar zijn andere Riad is.

Geen tijd om samen te ontbijten maar een snelle kus en een “I miss you so much” maakt dat minstens zo snel weer goed(hhhh)

We kennen elkaar nu al zo’n tweeëneenhalf jaar en naast de liefde voor dit land zit ook hij inmiddels zwaar in mijn hart verankerd.

Deze magische combinatie zal me nog vaak naar deze plek terugbrengen vermoed ik ondanks alle complexiteit die onze beider omstandigheden met zich meebrengen.

The heart wants what it wants...en daar heb ik dan voorlopig ook geen tegenspraak op.

Ik ga dus weer vrolijk verder op pad vandaag......want er staat weer genoeg op mijn ontdekkingslijstje.

Maar het belangrijkste eerst...

360 kamers

360kamers telde het onder het bewind van Ahmed El Mansour gebouwde El Badipaleis.

De afmetingen zijn reusachtig, intimiderend en het isverwoest maar in één van de gastenverblijven van dit Moorse complex voel ik mijmeer dan eens thuis.

Een memento mori met een aura van verval waar het snavelgeklepper van de ooievaarskolonie die hun nesten bouwen op de kroonlijsten de stilte verbreekt alsde dierlijke wachters van een veld vol ruïnes.

In juli wordt hier het dans- en muziekfestival “Festival National des Arts Populaires” gehouden maar het hele jaar door is een bezoekje aan dit monumentzeker de moeite waard.

Ja, ik ben er weer...

In het zinnenprikkelende Marrakech, één van mijn lievelingen.Een plaats met sensuele sensaties maar tegelijkertijd soms ook vermoeiend en complex.

Zoals de in Marrakech geboren moderne schrijver en schilder Mahi Binebine de stad omschrijft. “Een oude heks wier gemoed met de tijd verandert. Open voor de wereld maar ook in zichzelf gekeerd, betoverend en beangstigend tegelijk...ja zo is Marrakech nu eenmaal” en dat boeit mij!

Een smeltkroes die je niet echt kunt leren kennen maar wel telkens opnieuw kunt ontdekken.

Dat maakt deze stad misschien ook wel tot een blijvende trekpleister.

Dus ga ik verder met mijn ontdekkingsreis en heb ik na een korte literatuurstudie(hhh) een aantal nieuwe en interessante manieren gevonden om me weer eens lekker onder te dompelen in deze oasestad in de Sahara.

Reis je weer mee?

Cafe O’clock & Schildertherapie

Het is bewolkt vandaag met een drukkende warmte...zeg maar gewoon klam.Ik heb een adres gekregen van een fietsenverhuur in de Kasbah dus ga ik na het ontbijt een tweede poging doen om een fiets te huren.

Een jongen en een meisje zitten samen in een kleine garage. Als ik uitleg dat ik graag een fiets wil huren krijg ik te horen dat ze alleen een fiets verhuren inclusief een “guided tour” Ik kan kiezen uit drie verschillende routes variërend van 2 1/2 , 3 of 3 1/2 uur. De prijzen zijn gelijk € 27 p.p. inclusief gids, helm, water en een theepauze. Aangezien dit niet mijn bedoeling is informeer ik naar de Rental Bikes en de service die kennelijk nogal lastig te vinden is. Hij adviseert me om naar het hoofdkantoor te gaan in Gueliz. Nou wie weet als ik dat kan vinden(hhh) maar ik denk dat veel toeristen, net als ik, nu wel zullen afhaken. Als ze dat niet al eerder hebben gedaan.

Maar eerst loop ik nog even door naar Café O’clock, iets verderop. Het is er nog vrij rustig met alleen een aantal mensen voor de lunch. Hmmm, Camelburgers...staat er op het bord voor de deur...nou nee dankjewel, niet voor mij? Het oogt als een vrij eenvoudig café in een oude Riyad maar ze hebben elke avond iets op het programma staan dus er is altijd wel iets te beleven op het gebied van traditioneel muziek; Sahara sounds of een Gnaoua sunset concert en er is een kookklas/school. Misschien dat ik vanavond nog weer even ga kijken bij de Jam sessie.

Na nog wat euro’s te hebben gewisseld ga ik op weg naar de bushalte om lijn 1 naar Gueliz te pakken. In een paar van de winkels vind ik nog een leuke hoed, een morrocan style tuniek en jurkje.Veel van de kleding hier zie ik mezelf niet dragen maar soms tref ik een paar leuke items aan die vrij meestal vrij goedkoop zijn.

In Gueliz pak ik een zijstraat van de doorgaande weg, op zoek naar een aantal winkels en restaurants. Ik stop even bij een etalage van een moderne meubelzaak om naar een paar leuke stoelen te kijken als er een man naast me komt staan en een gesprek begint. Hij vertelt me, als ik zeg dat ik uit Nederland komt, dat hij met een Nederlandse vrouw is getrouwd uit Leidschendam. Nynke heet ze en kent Friesland daardoor ook. Hij is vanochtend net vader geworden van een eerste dochter Sara en morgen geven ze een geboortefeest...ik ben van harte welkom. Ik zeg dat ik morgen helaas alweer terug naar Amsterdam vlieg dus bedank hem vriendelijk voor zijn aanbod. Hij vraagt of ik even in zijn winkel kom kijken in de centrale markthal. Hij is kunstschilder en verkoopt daar zijn schilderijen. Ik ken de markthal nog niet dus loop ik met hem mee. Om de hoek zit een vrij grote bloemenwinkel met prachtige en verse rozen. Ik krijg er spontaan één aangeboden.Die helaas met dit warme weer heel snel de kop laat hangen.

In de shop aangekomen moet ik natuurlijk gaan zitten voor een kop thee. Een oudere man die als zijn assistent wordt voorgesteld schenkt de thee in en zit rustig buiten bij de ingang te wachten. Op de vraag of ik wel eens schilder zeg ik dat ik daar noch de tijd als het talent voor heb...hij legt me uit dat hij schildertherapie geeft en voor ik weet heb ik een schort om en sta ik met een penseel in mijn hand. Mijn houding verraadt een probleem ergens rond mijn ruggengraat(wat me niet onbekend voorkomt) en tijdens de schilderinstructie smeert hij een mengsel van olijfolie, gember en knoflook in mijn nek en langs mijn ruggengraat. Wel even oppassen dat zijn handen niet te ver naar beneden glijden natuurlijk? Hij zegt dat ik dit thuis een tijd achter elkaar moet herhalen en dat mijn problemen dan zullen verdwijnen. Intussen staan er een horizon, woestijn en vijf palmbomen op het schilderdoek. Opgebouwd uit verschillende kleuren die de fasen van mijn leven vertegenwoordigen. Mijn overwinningen zitten in de buitenste palmbomen , de andere drie vertegenwoordigen mijn kinderenen de man die ik ongetwijfeld tegemoet zal komen vloeit voort in het woestijnzand.

Het is een bijzondere ervaring die ik op een gegeven moment toch ga afbreken omdat ik het gevoel heb dat hij wel erg geïnspireerd wordt door mij zoals hij dat zelf zegt. En voordat ik een soort van muze voor hem wordt of zijn zuster die op Sharon Stone lijkt( heel leuk bedacht) betaal ik hem € 15 voor het schilderij en de wijze lessen.Ik ben weer een ervaring en een deels zelfgemaakt kunstwerk rijker?

Op weg naar de uitgang van de markthal, struikel ik bijna over een wel heel jong poesje. Het waggelt op mijn slippers af en blijft daar zitten. Iets verderop om de hoek vind ik moeders met nog vijf kleintjes die liggen te drinken. Bij de visafdeling die net is schoon gemaakt, hopelijk heeft zij haar kostje voor vandaag weer gehad.Ik breng het kleintje terug naar de moeder en loop opgelucht de markthal uit het zonnetje weer in, de geur van vis achter me latend en de slap hangende roos nog in mijn hand.

Tijd voor een glas citroensap, vers en met veel ijs...op het terras bij Café 16?

Ik haal onderweg terug naar het appartement lasagne en naar café O’clock hoef ik niet meer te gaan. Want beneden op de binnenplaats van het appartement wordt er met een groep al gezellig getrommeld en gezongen. Dus geniet ik daar maar even van....Er moet ook nog een koffer gepakt want ik vertrek morgenvroeg alweer richting het vliegveld.

Heel even...gaat veel sneller dan je denkt?

A bientôt...Marrakech?