Terre des Etoiles

Als ik wakker wordt zitten de eerste gasten al aan het ontbijt op het dakterras en hoor ik een vertrouwd Nederlands familieritueel aan de ontbijttafel. En ook de mannen van de Nederlandse filmploeg zijn al druk bezig.
Ik slaap nog twee nachten in de kleine maar knusse kamer op het dak en heb het ontbijt dus naast de deur. Net als ik mijn spullen wil pakken voor mijn dagtrip naar de Agafay woestijn komt Amely boven met de boodschap dat de vluchten vanuit Nederland, Duitsland en Engeland vanaf middernacht worden stopgezet vanwege wederom Corona.
Er is vanavond nog één terugvlucht!

Oeps, even schakelen dus en bedenken wat te doen. Er is mogelijk een alternatief via België/Brussel. Mijn vlucht staat gepland voor 06 november a.s. en van Transavia zelf heb ik vooralsnog geen bericht. Ik besluit het daarom even af te wachten en eerst te gaan genieten van een relaxed dagje in het Eco camp Terre des Etoiles.

Om 10.00 uur word ik opgehaald van de parking vlakbij de riad dus pak ik snel wat spullen in voor een dagje zwemmen/zonnen en relaxen in the “middle of nowhere”.
Het ligt op zo’ n 40 minuten rijden van Marrakech.Eenmaal van de weg brengt een slingerende desserttrack me naar het kamp & de Eco Lodge.Met Hamid als privé chauffeur dus gezellig op de voorstoel.
Hamid werkt voor het transportbedrijf van Astrid & Mohammed en moet tevens een aantal gasten ophalen uit het kamp. Hij komt uit de Todra, een streek met de bekende Todra kloof die ik op mijn eerste reis naar Marokko al eens heb bezocht. We hebben een leuk en interessant gesprek als hij me verteld dat hij gescheiden is en geen kinderen heeft. Dat een echtscheiding zonder kinderen niet heel moeilijk is maar wanneer er kinderen zijn dat dit een stuk lastiger wordt, alleen al om de te betalen kinderalimentatie.Voor dat ik het weet zijn we al bij het kamp aangekomen en laat ik me betoveren door het maanlandschap waar een behoorlijk groot tentenkamp is opgebouwd. Een oase van rust in de woestijn. Niet echt groen, alhoewel ze er voor eigen gebruik wel een tuin en mooie begroeiing hebben aangelegd. Op verschillende niveau’s staan diverse soorten tenten van privé tot groepsverblijven, mooi en comfortabel ingericht. En op allerlei plekken dierenverblijven met paarden, ezels, kamelen, kippen en geiten.Samen met de twee kleine zwembaden en heerlijk ligbedden een idyllische plek. Ik krijg eerst thee met koekjes geserveerd en tussen 13-15 uur is er onder de grote stoktent een uitgebreide lunch.In een andere tent is een prachtige foyer gemaakt inclusief WiFi.

Er zijn een aantal Nederlandse gasten die druk bezig zijn met het omboeken van hun vluchten. Ze hebben hier de afgelopen nacht geslapen…inclusief ontbijt, lunch en diner in een luxe tent voor € 250,00 voor 2 personen….en dit eenmaal te hebben gezien weet ik zeker dat ga ik een volgende vast ook een keerdoen!
Want onder de sterren en met brandende fakkels is deze plek nog magischer dan nu schat ik zo in.
Zij hebben contact gehad met Transavia waar ze bezig zijn terugvluchten naar Nederland te organiseren…of ik daar op mee kan/wil? Geen idee nog…eerst hier genieten vandeze fantastisch mooie plek…

Bijzondere feestdagen…

Vandaag heb ik een dagje administratie gepland op het dakterras van de Riad.
Er wordt daar hard gewerkt door het personeel want morgen komt er een filmploeg om opnames te maken van de riad dus gaat het dekzeil van de patio eraf en schijnt de zon weer volop naar binnen.
Ook het bubbelbad wordt weer geïnstalleerd, een nieuwe want de oude bleek lek.

In de stad is veel dicht omdat het een nationale feestdag is.Rabi' al-Awwal,de geboorte van de profeet Mohammed. Per land zijn er wat kleine verschillen in de islamitische kalender maar de moslims in Marokko herdenken geboortedag van de profeet Mohammed (Aïd el Maoulid Annabaoui) op 19 oktober 2021.
En dit wordt uitbundig gevierd.
Er wordt speciaal (zoet) eten bereid, gezongen en de gelovigen gaan 's avonds naar de moskee.

Vandaag is er ook nieuws over de bruiloft die Marrakech de afgelopen week flink heeft bezig gehouden. De stad was het toneel van het huwelijk van de dochter van de Marokkaanse zakenman Yariv El-Baz. El-Baz, groot aandeelhouder in Marokko's voedingsindustrie en zoon van een beroemde Marokkaanse juwelier. Internationaal vooral bekend omdat hij een van de hoofdrolspelers was achter gesloten akkoord tussen Marokko en Israël over de normalisatie, vorig jaar.
Voor het legendarische feest waren er ten minste drie hotels in de stad afgehuurd voor de naar schatting 500 gasten uit o.a. Frankrijk, de VS en Israël. En was het een feest met veel traditionele muziek en honderden kaarsen…een megaparty dus!
En een enorme stimulans voor de toeristische industrie in Marrakech die daarnaast veel politie op de been heeft gebracht hebben we gemerkt.

Morgen ga ik mijn programma weer oppakken en heb ik een dagje naar de Agafay woestijn gepland naar Terre des etoiles, de eerste autonome camping en Eco Lodge van Marokko, in combinatie met Lac Lalla Takerkoust….en bij terugkomst lekker bubbelen!

Recycling & Relaxing

Vanochtend begint de dag met een ontbijt op het dakterras en er zijn vannacht weer nieuwe gasten aangekomen uit Nederland, een gezin met 2 jonge kinderen. Voor vandaag heb ik de Hammam op het programma maar alvorens kan ik nog op zoek naar Pikala Bikes aan de Rue El Glaoui aan de noordkant van de medina.

Pikala is een initiatief van de Haagse Chantal Bakker en haar team. Ze heeft in slechts een kleine twee jaar tijd Pikala Bikes opgezet met onder-steuning van onder andere de TUI Care Foundation. Marokko heeft veel problemen met werkloosheid. Bijna een derde van de jongeren tussen 15 en 24 jaar is werkloos. Pikala gebruikt de fiets om de lokale jeugd op te leiden en te werk te stellen in de toerisme- en technieksector en zij bieden fietstochten aan om hun sociale doelen te ondersteunen en te financieren. Boek je een fietstocht of huur je een fiets dan help je ze mee.Ze promoten de fiets tevens als alternatief voor de vervuilende auto's, bussen en scooters. Het recycling project brengt oude fietsen uit Nederland naar Marrakech waar ze worden opgeknapt.

Ik pak daarom een taxi naar Place Riad Laarousse en vind daar om de hoek het fietsatelier. Het geheel bestaat uit voornamelijk veel fiets.Om op te fietsen natuurlijk maar ook ter decoratie want binnen zijn veel fietsonderdelen gebruikt om het atelier mee in te richten. Als wandversiering, trapleuning of balie bijvoorbeeld, van kettingkastbeschermers, frames, wielen tot bellen.Er is een werkplaats, kantoor, receptie en tevens een klein leslokaal en op een bord hangen de foto’s van het team wat bestaat uit zo’n 25 jongens en meisjes. Ischam neemt me mee voor een korte rondleiding en vertelt dat er sinds kort in de Souks ook een Pikala Cafe is en met een flyer en wat aanwijzigingen ga ik op zoek naar deze nieuwe aanwinst. Het lukt me helaas niet om het te vinden ondanks verschillende navraag bij de winkeltjes onderweg en ik moet haast maken want mijn afspraak bij de Hammam staat om 15.00 uur gepland en ik heb nog een flinke wandeling terug voor de boeg.
Mijn oog valt nog wel op het bord van Riad Elisa waar een prachtige Hammam in zit en ook daar laten ze me graag het een en ander zien.

Maar dan moet ik echt in een rap tempo door de souks heen -alle verkopers afwimpelend en nog snel een broodje shoarma to go- om weer in de Kasbah aan de zuidkant van de Medina te komen en naar “Les Bains de Marrakech” waar ik me de komende uren ga overgeven aan een grondige schoonmaakbeurt en massage.

Naast het wassen met de zgn. Beldi (blacksoap) en lichaamscrub kies ik dit keer voor het detox masker met algen en een relaxing massage.De pittige bindweefselmassage t.b.v. drainage bewaar ik voor een volgende keer. Het is een grote en bijna serene Hammam en de prijs ligt dan ook iets hoger dan ik ben gewend. Mijn ervaring is echter dat de behandelingen op zich in de verschillende hammams niet enorm uiteenlopen en dat het vooral de locatie is die het prijskaartje bepaald…maar je voelt hoe dan ook weer compleet opgefrist en en letterlijk rozig met de geur van de vele rozenblaadjes om je hen.

In een nabijgelegen winkeltje lukt het om op de terugweg een eerste Marokkaanse huisjurk te vinden en een mooie “Berber” tuniek gemaakt van cashmere.Voor als de gelegenheid zich een keer voordoet…ik loop via Place des Ferblantiers en haal daar gelijk de bordjes voor de winkel op.Ze worden nog even opgepoetst en van ringetjes voorzien…alles glimt weer vandaag.

In de riad tref ik een nieuwe gast, ze komt uit Zwolle en heeft net een paar weken rondgereisd per auto…zal ik dan toch? Maar ik kan er nog even over nadenken want ik blijf nog 2 extra nachten in de Riad ivm de aankomende feestdagen ter ere van de verjaardag van de Profeet Mohammed. Rabat zal nog even moeten wachten per trein of per auto.

‘S avonds loop ik nog even naar La Pergola, een gezellig rooftop jazz café en bestel ik een plank met verschillende soorten bruschetta en een glaasje Medallion, de rosé dit keer. Rond 22.30 uur loop ik weer terug naar de riad want om 23.00 uur moet alles weer dicht en dat is al goed te zien want het is vrijwel uitgestorven op straat.Op het dakterras tref ik host Amely samen met haar vriend die net uit Nederland is overgekomen en drinkdaar nog gezellig een glaasje wijn met ze mee.

Musee des Confluences

Bij het opstaan voel ik me wat duizelig dus eerst even een luchtje scheppen op het dakterras en dan naar de patio waar een uitgebreid Marokkaans ontbijtje voor me is klaargezet.Mijn kamer is redelijk klein en er kan geen raam open en de hele nacht de airco aan vind ik niet fijn, dus besluit om een andere kamer te vragen.Maar verhuizen komt later, eerst naar de Hammam in de Kasbah om een afspraak te maken voor morgen en op het Place de Ferblantiers, wat niet voor niets is vernoemd naar de metaalbewerkers die er huizen, laat ik voor de winkel twee bordjes met de tekst “open” en “closed” maken van een zilverkleurig metaal. Morgenavond kan ik ze ophalen.

Op de terugweg koop ik in een leuk winkeltje een mooie hammamdoek en een klein potje “beldi” oftewel blacksoap.
Voor hier en om te testen voor als ik straks terug naar Nederland ga en weer een voorraadje mee wil nemen voor mezelf of als kado.Er is een grote verscheidenheid aan soorten zeep, potjes, prijzen en kwaliteit dus een blijvende zoektocht.

Het is zondag dus niet alles is open wat blijkt als ik op weg ben naar het restaurant “La Familia”. Ik loop door naar Kennaria, het is een backpackershotel in een riad net iets buiten de gewoonlijke route naar het grote plein.Het dakterras is onlangs leuk opgeknapt in een kleurrijk geheel en bovenaan de trap prijkt een grote schildering van Marokkaanse eigenaar op de muur. Het is een plek waar je dat “Bob Marley” gevoel bij als je de reggae muziek hoort, al is het de “Gnawa” muziek die hier in het weekend zorgt voor live optredens.

Het woord "Gnawa" is afgeleid van "Kanawa", de inwoners van Kano, de hoofdstad van het Hausa-Fulani emiraat, dat onder Marokkaanse invloed stond.
De geschiedenis van de Gnawi is nauw verbonden met die van de beroemde Marokkaanse koninklijke "Zwarte Garde", die tot op de dag vandaag de dag deel uitmaakt van de Koninklijke Garde van Marokko.
De Marokkaanse en Hausa-culturen zijn religieus met elkaar verbonden, aangezien beide moslims zijn. De spirituele Gnawa-muziek is vorm een typische Hausa-muziek in Marokko en staat op de lijst van Unesco als immaterieel werelderfgoed.
Essaouira organiseert jaarlijks hiervoor het Gnaoua World Music Festival in juni.

De keuken is helaas nog niet open dus ga ik na een advocado smoothie weer verder op pad naar Shtatto, een rooftop restaurant en conceptstore richting de noordkant van de souks.Ik neem even een kijkje op het hoogste dakterras van dit gebied maar sla de lunch over om door te kunnen naar Dar Bacha waar het musee des Confluences is gevestigd.Dar staat voor huis en in dit prachtige paleisje dat in 1910 werd gebouwd voor de Pasja van Marrakech kun je volop genieten van Marokkaanse architectuur.Het mozaïek van de zelijtegels op vloeren en wanden zijn duizelingwekkend en het prachtige houtsnijwerk van de deuren en plafond ongelofelijk mooi.
Het vertegenwoordigd tevens het erfgoed van Marokko op vijf gebieden. Van de traditionele sieraden, keramiek uit Fez, Islamitische kunst, Joods-Marokkaans erfgoed tot het eeuwenoude brons uit de Romeinse tijd.

In een hoek zit het Dar Bachia coffee Cafe, waar de geur van vers gemalen koffie je tegemoet komt.Je kunt het in een origineel busje kopen in het naastgelegen winkeltje waar het vers wordt afgewogen of zoals ik een tafeltje reserveren in het prachtige koffierestaurant waar je keus hebt uit zo’n tweehonderd verschillende soorten potten koffie vanaf 40 dirham = €4 met ook heerlijke broodjes of gebak op de menukaart. Niet te missen voor de echte koffieliefhebber en het bewijs dat Marokko niet alleen het land is van de (munt)thee.

Ik zit naast twee dames met een meisje van een jaar of tien. Ze wonen en geven les in de hoofdstad Rabat en zijn een paar dagen hier omdat ze een paar dagen vrij zijn ivm de geboortedag van de Profeet Mohammed.
Een van ben komt uit Nieuw-Zeeland en werkt hier al een tijdje. De andere dame komt uit Australië en is getrouwd met een Marokkaan en de moeder van het meisje. Weer voldoende gesprekstof dus.Marokkanen en inwoners krijgen korting op de entree maar de € 6 die ik als toerist heb betaald is het meer dan waard en de koffie met gebak een prima alternatief voor de lunch.

Voor het avondeten zoek ik het dakterras van Terasse des Epices op, het bekende terras is helemaal opgeknapt. Met een cesarsalade en huisgedecoreerde ijsthee sluit ik de dag af en heb ik nog een flinke terugwandeling door de soeks te gaan naar de Riad.
En daar wacht me een andere kamer…een suite zomaar.

Riad Orange…

Vandaag nog even genieten van het heerlijke zwembad en dan de koffers weer pakken en terug naar de Medina voor een paar nachten in Riad Orange. Driss is het weekend terug naar zijn familie in de bergen maar hoop hem nog even te kunnen zien voorbij richting Rabat vertrek.

Riad Orange ligt in de buurt achter het Paleis Bahia en is van Astrid Emmers en haar man Mohammed. Astrid komt uit Breda en is destijds de liefde van haar leven achterna gereisd en ze hebben samen al vele jaren deze riad, reisorganisatie Dades reizen en twee mooie kinderen. Wonen doen ze inmiddels in Ouazarzate en de Riad wordt op dit moment gerund door een host en een aantal familieleden van Mohammed. Voor time to momo schreef ze ook een inspirerende reisgids voor Marrakech en ik heb ze tijdens de vakantiebeurs in Utrecht al eens ontmoet dus hoog tijd om eens kennis te maken met deze plek en meer te horen over de ervaringen die zij hebben. Dit stond al te lang op mijn verlanglijst.

Dus pak ik eind van de middag een taxi naar het Paleis Bahia, vanaf daar is het nog een klein stukje lopen door de smalle straatjes van de Medina.Op het parkeerplein staan de kruiers al klaar met hun karretjes om de bagage voor het laatste stuk tot aan de deur van de Riad te brengen.Het verblijven in een traditionele Riad (voormalig woonhuis met binnentuin) is wat mij betreft een must om het echte Marokko gevoel mee te maken.
Een comfortabel hotel met zwembad is weliswaar heel aangenaam maar de echte Marokkaanse sfeer proef je pas in de oase van rust die een Riad biedt midden in de drukte van dehistorische Medina.
Maar hou errekening mee dat ze door de smalle straten/stegen meestal niet per taxi te bereiken zijn dwz tot op zekere hoogte en dat betekent dat er soms een aardig stuk gelopen moet worden. Daarvoor zijn de kruiers erg handig en bovendien weten ze de Riads in het algemeen goed te vinden.
-Maar je kunt ze ook vermijden door het de Riad te laten regelen-Het zoeken naar een Riad kan namelijk, zeker bij het eerste bezoek, heel lastig zijn want ze zitten verscholen achter slechts één deur in een dichte muur, die soms verstopt zit tussen allerlei andere deuren, winkeltjes etc.

Terwijl ik nog sta te onderhandelen over de prijs voor de kruier en de hele straat zich hiermee lijkt te bemoeien, gaat de deur open en tref ik een vriendelijke Amely die me snel mee naar binnen neemt. Ze is al van jongs af aan reisadviseur en sinds kort host in de Riad van Astrid & Mo.Tijdens de registratie kunnen we elkaar gelijk al van allerlei tips en ervaringen voorzien. Ze is rond dezelfde tijd als ik “verliefd” geraakt op Marrakech en pendelt heen en weer van hier naar Nederland en weer terug. Ze heeft een appartement in Gueliz gehuurd en morgen komt er familie in de Riad logeren samen met haar vriend uit Nederland…gezellig!
Want vanavond ben ik de enige gast.

Na een rondleiding installeer ik me op mijn bescheiden maar leuk ingerichte kamer en loop ik daarna naar het Place de Ferblantiers dat vlakbij ligt.Naast de Kozybar zit daar tevens “La Tanjia” een uitstekend en sfeervol & traditioneel Marokkaans restaurant waar je, de naam zegt het al, heerlijke tajines kan eten dus bestel ik een vegetarische variant met verse groenten, aardappelen en pikante kruiden en een berber pannenkoek met honing en nootjes toe, dit keer onder het genot van een klein flesje witte Medaillon, een sauvignon uit de Meknes regio die bekend staat om de lekkerste wijnen van Marokko. Voor € 15 heb je al een een klein en mooi flesje van een 0,5 liter. Een prima prijs voor een chique en sfeervol restaurant als dit ende rode Medaillon van gisteravond smaakte namelijk prima.

Van deze ambiance zou ik eindeloos kunnenblijven genieten maar de warmte en de muziek doen me na het flesjes wijn en lekkere eten wel heel erg naar mijn bed verlangen en er staan weer een aantal leuke nieuwe ideeën voor morgen op mijn programma sinds het gesprek met Amely vanmiddag dus…lekker rozig mijn bed in…morgen om 10.00 uur staat er weer een ontbijtje klaar!

Dus loop ik terug naar Riad Orange….genoemd naar de de sinaasappelboom die groeit in de patio. Samen met de drie andere fruitbomen zijn ze het hart van de Riad. Daarnaast is Oranje ook de kleur van Holland wat verwijst naar de Nederlands-Marokkaanse eigenaren.

Wat een dag…

Na een snel ontbijtje op de kamer meld ik nogmaals de gordijnen bij de receptie en dan buiten op zoek naar de taxi waarmee Driss me komt ophalen. Bij het busstation stappen we over in een grand taxi naar Essaouira. Samen met een jong Marokkaans stel delen we de kosten voor de rit en kunnen we vrij snel vertrekken. Maar niet nadat ik het aangeboden kopje thee, van de chauffeur tijdens zijn ontbijt op de taxi standplaats, op heb. In de taxi hangt een muffe geur, die zoals Driss zegt waarschijnlijk van de betreffende man is omdat hij in de taxi heeft geslapen…ramen wijd open dus.

Ietslater blijkt dat ook zijn rijstijl niet bepaald aantrekkelijk is.Bij de gebruikelijke politie controles stoppen we even voor een paar vragen, reispapieren- of de bekende Coronacheck. Bij het eerste checkpoint levert het al de nodige problemen want de chauffeur blijkt te hard te hebben gereden en met een boete in de hand van € 15 komt hij na een poosje terug bij de auto. Het leek even of hij rechtsomkeer wilde maken na deze financiële tegenvaller dus heb ik hem het geld van de boete gegeven en hem aangespoord om rustiger te rijden. Na twee rondjes rotonde zijnwe weer op de weg naar Essaouira.
Tijdens een tweede check blijkt dat ze de coronacode niet kunnen uitlezen en de telefoon geeft zonder internetverbinding alleen de barcode zonder overige persoonsgegevens.Mijn papieren versie en ID lagen nog in het hotel, niet slim natuurlijk maar na een “sorry” en “is it ok” en vriendelijke lach mogen we door. De weg is verder erg rustig en bij coöperaties van Arganolie die langs de weg liggen zijn nog geen mensen te bekennen. Ook de geiten in de argan boom staan nog te wachten op een foto van de voorbijgaande toeristen.Er zijn slechts een paar buitenlanders zichtbaar als we even stoppen langs de weg voor een toiletbezoek.Op sommige plekken staan groepjes schoolkinderen te wachten of komt er iemand op een ezeltje voorbij.Driss vertelt me dat hij vanuit de bergen als kind elke dag een flinke afstand moest afleggen naar school.Lopend, 10 km heen en 10 km terug.Wie het kan betalen kan nu met de bus.

Als we in Essaouira aankomen ligt er een dikke mist die optrekt vanuit de oceaan. Maar gelukkig prikt het zonnetje er even later moeizaam maar toch een beetje doorheen. Heerlijk samen lunchen bij Taros op het dakterras, wat een nieuw jasje heeft gekregen tijdens de lange sluiting wegens Corona. Nu met een meer Marokkaanse stijl met veel kleden en kussens die overal liggen en overheen hangen, bohémien-Maroccan style, zoiets. Daar hoort een traditioneel Marokkaans gerecht bij dus bestellen we een tajine en couscous. Het is tenslotte vrijdag couscousdag. En vrijdag is voor veel moslims ook de rustdag i.v.m het vrijdaggebed…gelukkig is de moskee dichtbij.

Ik zak lekker in de kussen op het zonnige dakterras met iets minder uitzicht dit keer. Het waait nauwelijks maar het is wel enorm vochtig merk ik, mijn haar springt spontaan in de krul.Daarna het strand op en nog een paar dingen halen in de Medina.

Er wordt flink gebouwd aan de reconstructie van de historisch stadsmuur maar in delen van de medina is het nog slecht begaanbaar en niet altijd even schoon. Het duurt vast een tijd voordat ook deze mooie vissersplaats weer hersteld is van de afgelopen Coronatijd. De kleur van de muur is nog niet bepaald daarvoor zijn verschillende kleurvlakken aangebracht vertelt mijn persoonlijke en informele gids die als we straks weer samen in de taxi zitten formeel iemand is waar ik mijn taxi mee deel.

Voordat we kunnen vertrekken is er nog tijd voor een tweede gebed maar hoop wel dat mijn “taxigenoot” snel terugkomt want de taxi baas wordt wat onrustig…waar mijn vriend is vraagt ie een paar keer in het Frans.
“Hij komt zo” zeg ik en ben opgelucht als ik hem even later zie aankomen. Op de terugweg zijn we met twee Marokkaanse vrouwen en een man die uit België komt en van Marokkaanse afkomst is, dus als Driss hem vertelt dat ik uit Hollands ben wordt er naast het Marokkaans, Frans en Engels ook even in het Nederlands gesproken, leuk!

Terug in het hotel bestel ik aan het zwembad een pizza en een flesje Medaillon, een verassend lekker Marokkaans rood wijntje.
-Driss moet straks de nachtdienst in om zijn vrije dag met mij te compenseren-De jonge barkeeper Mustafa vraagt me een beetje sip hoe mijn dag was en ik vraag hem wat er is…hij zegt dat hij gisteravond vier uur op me heeft gewacht en me voor het hotel heeft zien thuiskomen met mijn vriend.
Ik moet even schakelen en realiseer me dat hij me met Chan Mehmet heeft gezien, de Koerdische man uit Nederland die met me meegelopen is op weg naar zijn hotel en me bij deur gedag heeft gezegd.Hij is niet mijn vriend leg ik hem uit dat is iemand anders die heb ik wel dus we kunnen evt. wat drinken maar daar blijft het bij.Hij wil me graag aan de andere kant van het zwembad het poolhouse laten zien waar nog een aantal mensen zitten dus loop ik met mijn laatste restje wijn nog even met hem mee. Nog 10 minuten wantom 23.00 uur moeten alle barren en restaurants hier nog steeds dicht.

Terug op mijn kamer wordt er een aantal keren op de deur geklopt.Ik weet niet wie het is maar heb wel een vermoeden dus doe niet open. De gordijnen hangen weer op hun juiste plek.Tja, het is misschien toch ook wel een bijzonder of misschien wel vreemd land wat dit aangaat.Dat valt me na het gesprek met Chan gisteravond weer extraop…pff, wat een dag!

En hoop op een rustige nacht voor mij…en voor Driss!

Atlas Asni…

Het hotel in Hivernage is prima - los van de gordijnrails die aan het eind van de middag met gordijnen en al bijna geheel op de grond ligt bij terugkomst op de kamer, hhh- goed gelegen en het mooie zwembad in de tuin van het hotel ziet er fantastisch uit. Tijd voor een middagje op de stretcher met mijn boek waar de Berbers en de baarden aan bod zijn.De Berbers die als oorspronkelijke bewoners van Marokko gelden en die het land een karakter geven waardoor het zo verschilt met de rest van Arabische wereld en aangezien Driss afstamt van deze door het Romeinse rijk bestempelde “barbaren” ben ik één en al oor. Te weten dat ze zijn verdeeld over een groot aantal stammen zoals de Berbers uit het Rifgebergte, Atlasgebergte en de Toearegs uit de woestijn.

Marokko onderhoudt weliswaar een dubbelzinnige relatie met de Berbers oftewel Amazigh, wat staat voor “vrije mensen”. Pas met de wijziging van de grondwet in 2011 door de huidige koning Mohammed VI werd het Berbers voor het eerst erkend als een van de officiële talen van Marokko en een cultureel erfgoed van de hele bevolking.
De baarden vertegenwoordigen de islamitische fanatiekelingen in het land - hoe langer de baard des te fanatieker wordt gezegd- want naast de Berbers wordt Marokko ook bevolkt door de “Arabieren” die zich door hun taal en namen onderscheiden ook al hebben de twee talen ook bepaalde woorden gemeen….kortom op zoek dus naar de wortels van de Marokkaanse cultuur.

Tussendoor even het koude water in wat echt verkoeling brengt en chillen op het terras. De barjongen komt vragen of ik van wijn houd en welke kleur want dan zet ie vast een fles witte wijn in de koelkast voor vanavond. Om iets te eten loop ik s’avonds naar de Menara Hall die vlakbij ligt. Het is een redelijk groot overdekt winkelcentrum met aan de voorkant een flink aantal moderne terrassen. Ik zoek een plekje bij Victor, createur de Gout want dat klinkt goed toch en ik kan er bovendien mijn telefoon aan de lader hangen.
En bestel een Virgin Mojito - oftewel alcoholvrij- en een escalope de poulet met groenten en aardappelpuree.Naast me komt een man zitten die me in het Nederlands vraagt of ik dat goed vindt. Ja hoor en schuif mijn tassen een stuk opzij.

Hij lijkt Marokkaans maar als we in gesprek komen zegt hij dat hij Marokko een vreemd land vindt.Ik ben verbaasd totdat ik hoor dat hij oorspronkelijk uit Koerdistan komt en al 30 jaar in Nederland woont.

Met vreemd doelt hij op de jonge Marokkaanse meisje die sexy gekleed op de terrassen zitten en zo met hem mee naar zijn hotel zouden gaan.En dat geeft een aanleiding tot een leuk gesprek. Als ik terugkom in mijn hotelkamer gaat de telefoon…het is de barjongen of ik nog iets kom drinken in de bar beneden…oeps vergeten dus en zeg hem dat ik morgen vroeg op moet dus dat het niet meer gaat lukken, misschien morgenavond…
Met de gordijnen nog op de grond doe ik de lichten maar snel uit.

Verboden liefde…

Vanuit de Kozybar loop ik terug naar het grote plein waar de eetstalletjes weer allemaal staan opgesteld. Elke avond als de zon ondergaat wordt de oostkant van het plein omgetoverd tot één groot terras. Tafels en banken worden aangesleept en tientallen eettentjes worden opgebouwd.Elk kraampje heeft een nummer en een eigen specialiteit.Samen met allerlei bijzondere figuren zoals verhalenvertellers, slangenbezweerders, acrobaten en waterverkopers is de chaos weer compleet en onder een wolk van rook uit de houtskoolgrills genieten zowel lokale bewoners als toeristen van de uitgebreide Marokkaanse keuken.

Vanavond even niet aan mij besteed maar het heeft wel een bijzondere charme. Met een pasta & salade uit een restaurantje loop ik nog even langs de kiosk voor wat yogurt voor het ontbijt morgen.Een jongetje van een jaar of zes staat naast me en wijst naar iets in het rek achter de verkoper. Ik kom er niet achter wat precies maar hoor hem iets van Danone zeggen.Ik geef hem 2 dirham waarvan hij er gelijk één omruilt voor een danone toetje, de andere dirham verdwijnt in zijn zak en hij huppelt weer vrolijk weg.

We eten pas laat maar buiten op het dakterras is het nog heerlijk vertoeven. De eigenaar komt nog even kijken en wenst ons een goede avond al heb ik ook het gevoel dat hij iets komt checken. Ik hoor dat er momenteel veel politie op de been is in de stad i.v.m. een bruiloft van een vooraanstaand iemand uit Israël.
Bestaat er daarom een kans dat er een controle komt en we vannacht misschien uit ons bed worden gelicht? Ik weet het niet zeg ik als Driss aan het me vraagt en merkbaar erg onrustig is en zich afvraagt of we vannacht wel bijelkaar kunnen blijven.
Voor mij is dit een lastige keuze want ik kan me hier als Nederlandse niet echt iets bij voorstellen. Maar ja, dit is geen Nederland en de liefde tussen ongehuwde stellen is officieel nog steeds verboden.De rust keert gelukkig een beetje terug al wordt ik wel opgeschrikt door een vogeltje wat ineens door de slaapkamer fladdert….als we de ramen en deuren goed dicht doen.Die moet vannacht maar binnenblijven dan…En wij vervolgens toch maar dicht tegen elkaar aankruipen…op hoop van zegen.

Gelukkig een rustige nacht gehad en dan is het alweer tijd om de koffers te pakken en te verhuizen naar een ander adres. De Riad van Astrid & Mo heeft vanaf zaterdag weer plek voor een paar nachten dus besluit ik een paar een korte tussenstop te maken in Hivernage in een hotel met een mooi zwembad in de tuin, bijkomen en afkoelen en me alvast verheugen op morgen…met een gezamenlijk dagje naar de kust.